1625 жылы Циань маңында, Тан әулетінің ежелгі астанасында, иезуит монахтары жапырақ-жіптер мен топырақ қабатының астынан биіктігі шамамен үш метрлік, қытай тілінде жазылған, сирия тіліндегі қосындылары бар тас стела тапты
1625 жылы Циань маңында, Тан әулетінің ежелгі астанасында, иезуит монахтары жапырақ-жіптер мен топырақ қабатының астынан биіктігі шамамен үш метрлік, қытай тілінде жазылған, сирия тіліндегі қосындылары бар тас стела тапты. Стела 781 жылға жатады.
Жазудың мәтіні 635 жылы Шығыстың Ассирия шіркеуінен шыққан несториандық монах Алопен Қытайға алып келген «Нұрлы дінді» сипаттайды. Бұл шіркеу 431 жылғы Эфес соборынан кейін Византиядан бөлініп, Персия арқылы шығысқа кеткен еді. Тан императоры Тайцзун миссионерді өзі қабылдады, оның кітаптарын аударуға бұйрық берді және бірнеше жылдан кейін бұл ілім барлығына пайдалы, әр жерде монастырьлар салуға болады деп айтып, қамқорлық туралы жарлықты бекітті.
Несторианство Қытайда екі жүз жылдан астам уақыт гүлденді, Чанъань мен Лоянда монастырьлары болды, христиан мәтіндерін буддалық терминологияны пайдаланып қытай тіліне аударды.
Бірақ 845 жылы император У-цзун барлық «шетелдік діндерге» қарсы қудалау бастады. Ең алдымен буддистер зардап шекті, ал несторианство олармен бірге жойылды да, Аспан асты елінде қайта жаңғырмады.
XVII ғасырдағы иезуиттер стеладан өз арманының дәлелін көрді: христиандық Қытайға бір рет келген және қабылданған, демек, қайта келе алады. Маттео Риччи мен оның ізбасарлары Сианьдан табылған олжаны еуропалық сенім мен қытай дәстүрінің үйлесімділігі туралы конфуцийшіл ғалымдармен таластағы басты дәлел ретінде пайдаланды.
Бүгінде стела Сианьдағы Стелалар орманында тұр және мұражай каталогында бірінші нөмірмен тіркелген, ал көшірмелері Ватиканда, Бейрутта және Йельде сақталған. Бұл христиандықтың таралуы отаршыл империялардан мың жыл бұрын басталғанын және Еуропадан шығысқа қарай емес, Таяу Шығыстан Персия арқылы Чанъаньға қарай жүргенін еске салады.
