Грузияда әлемдегі нан бидайының болғанын растайтын ең ерте физикалық дәлел табылды

Грузиядағы Шулавери және Гадачрили төбелерінен Давид Лордкипанидзе басқарған археологтар жасы шамамен сегіз мың жыл болатын көміртектеніп кеткен дәндерді, саман кірпіштердегі масақ іздерін және жабайы ешкішөптің тұқымдарын тапты. Вайцман институтының зертханасы радиокөміртекті мерзімдеуді растады: б.з.б. 5800-6000 жылдар.

Мұндағы басты жайт табылған заттың жасы емес, мәселе мынада: генетиктер соңғы жиырма жыл бойы Оңтүстік Кавказды қолға үйретілген бидайдың жабайы Aegilops tauschii-мен будандасуының ықтимал орталығы деп атап келді, бірақ археологиялық айғақсыз бұл болжам ауада ілулі тұрды. Енді айғақ бар.

Бүгінде әлемде тұтынылатын астықтың 95%-ын құрайтын нан бидайы Месопотамияда да, Ніл алқабында да емес, қазіргі Грузия, Батыс Әзербайжан және Армения аумағында шулавери-шомутепе мәдениетінің құрамында туған. Бұл сол мәдениет, бірнеше жыл бұрын ғылымға шарап жасаудың ең көне іздерін сыйлаған. Сонда өркениеттің мәзірін, яғни нан мен шарапты, Грузия аумағында басқа жердегіден ертерек ойлап тапқан болып шығады