Германияның солтүстігінде суға батқан XVII ғасырдағы кеменің зерттеу нәтижелері жарияланды

Варшава университетінің поляк су асты археологы Михал Гжегож Грабовский суға батқан XVII ғасырдағы кемені зерттеу нәтижелерін жариялады. Бұл кемені сүңгуірлер 2023 жылы Германияның солтүстігіндегі Грайфсвальд шығанағында су асты газ құбырының трассасын дайындап жүргенде тапты.

Грайфсвальд шығанағы дегеніміз Рюген мен Узедом аралдарының арасында орналасқан, Балтық теңізінің таяз, қорғалған лагунасы. Ғасырлар бойы осы шығанақ арқылы Балтық теңізін Одер өзенінің алабымен жалғайтын су жолы өткен.

Сүңгуірлер құрал-саймандар теңіз түбінен тіркеген бір топ әдеттен тыс сигналдарды тексеруге тиіс болды. Лайлы түбінен, шамамен 7,5 метр тереңдіктен олар аяқ киімнің табандарын, такелаж блоктарын, қатты тот басқан зәкірді және шашылып жатқан корпус бөлшектерін тапты. Такелаж деп кеменің арқан-жіптерін атайды, теңізшілер соның көмегімен діңгектерді бекітіп, желкендерді басқарған.

Құрылысшылар жақын арада түпті тереңдету жұмыстарын бастауға тиіс еді, сондықтан археологтардың уақыты өте аз болды. Бес адамнан тұратын топ он екі күннен сәл астам уақытта 22 рет суға сүңгіді. Сүңгуірлердің шағын қимылдарының өзі жұмсақ лайды көтеріп, көріну жағдайын нашарлатты. Археологтар олжаларды палубада құжаттады, содан кейін дымқыл ағаш кеуіп кетпеуі және қосымша зақымданбауы үшін оларды суда сақтады.

Кеме корпусынан ұзындығы шамамен 7,5 метр болатын сыртқы қаптаманың тұтас бөлігі сақталған, оның жанында жекелеген шпангоуттар мен басқа да ағаш бөлшектер жатыр еді. Грабовский 60-тан астам затты құжаттады. Қаптаманың сақталған тақтайлары бір-бірін шатыр жабатын тақтайша сияқты жауып тұрған, кеме жасаушылар оларды темір шегелермен бекітіп, саңылауларын шайыр мен жануар жүнімен бітеген. Құрылыстың мұндай тәсілін клинкер тәсілі деп атайды. Бөлшектердің бірін дендрохронологиялық талдау ағаштың 1626 мен 1639 жылдар аралығында кесілгенін көрсетті. Бұл нәтиже клинкерлік конструкциямен бірге кемені XVII ғасырға жатқызуға мүмкіндік береді. Зерттеушілер кеменің өлшемін, қай жерде жасалғанын, қай портқа тіркелгенін және соңғы сапарының мақсатын әзірге анықтай алмай отыр.

Олжалар арасында арқан қалдықтары, бөшке тақтайшалары, ағаш бөлшектер және шұңқырланған емен діңі болды, ол трюм сорғысы қызметін атқарған болуы мүмкін, теңізшілер оның көмегімен корпустың төменгі бөлігінде жиналатын суды сыртқа шығарған. Бірнеше ұста құралы, соның ішінде қол бұрғысының сабы, экипаждың кемені өздері жөндей алғанын және қажетті жабдықты өздерімен бірге алып жүргенін көрсетеді. Аяқ киімнің екі табаны мен тігілген былғары белдік теңізшілердің біздің заманымызға дейін сақталған аз ғана жеке заттарына жатады. Жануарлар сүйектері борттағылардың доңыз еті мен қой немесе ешкі лағы етін жегенін көрсетеді. Емен білетке салынған, тесігі бар жалпақ саз тақташа жұмбақ күйінде қалып отыр. Есептің авторы теңізшілер оны өтпей қалған қашау мен бұрғыны қайрау үшін пайдаланған болуы мүмкін деп сақтықпен болжайды.

Кеменің неліктен батқаны белгісіз болып отыр. Кейбір ағаш бөлшектерде оттың іздері бар, бұл іздер өртке меңзеуі мүмкін. Екі зәкір мен теңізшілер зәкір тастағанда пайдаланатын ерекше түрдегі буй кеменің батар алдында зәкірде тұрғанын болжауға мүмкіндік береді. Алайда қолда бар олжалар оқиғаларды анық қайта құру үшін жеткіліксіз.

Корпустың қалдықтары зерттелген учаскенің шығысындағы түп шөгінділерінде жатуы мүмкін, бірақ археологтар ол учаскені әзірге тексерген жоқ. Құрылысшылар ақырында газ құбырының трассасын басқа жаққа көшірді, ал кеменің қалған бөліктерін құм салынған қаптармен жапты, сондықтан олжа орны әзірге сақталып отыр.