Анна Ярославнаның француз грамоталарындағы қолтаңбасы және оның бірге билеушілік рөлі
Француз королі І Филипптің 1063 жылғы, Суассондағы Әулие Крепин аббаттығының пайдасына берілген грамотасында латын мәтіндері мен сауатсыз текті адамдардың крестиктері арасында кириллицамен жазылған екі сөз тұр: «АНА РЪИНА»
Королева Анна. Бұл Франция королевасы болған, Ярослав Дананың қызы Анна Ярославнаның сақталып қалған жалғыз түпнұсқа қолтаңбасы.
Грамота француз мұрағаттарында сақтаулы және оны тарихшылар 19 ғасырда, ортағасырлық Францияның корольдік құжаттарымен жүйелі жұмыс басталған кезде атрибуциялаған. Жасына қарағанда, бұл қолтаңба ең көне орыс жазба ескерткіштерімен шамалас: Остромир Евангелиесі шамамен сол кезде жасалған.
Есте ұстауға тұрарлық бір деталь: 1051 жылғы неке келісімшартына Анна толық есімімен қол қойды, ал оның жұбайы король І Генрих крестик қойды. Сауаттылық рыцарлық ізгіліктер тізіміне кірмеген. Ал Анна грек, латын, француз және көне славян тілдерін білген, бұл сол заманның білімді Еуропасының өзі үшін сирек құбылыс.
Мемлекеттік актілерден «жұбайым Аннаның келісімімен» және «королева Анна қатысуымен» деген формулаларды оқуға болады: ол іс жүзінде бірге билеуші болды, ал күйеуі қайтыс болғаннан кейін жас ұлы Филиппке регент ретінде елді басқарды.
Ресейлік зерттеуші Шишкин Анна қандай да бір түрде қол қосқан 28 грамотаны санап шықты: куәгер, бірге қол қоюшы немесе жай ғана қатысушы ретінде. Оның ішінде 6-7-сі түпнұсқа күйінде сақталған. Король Генрих тірі кезде мұндай грамота үшеу, қалғандары ұлы Филиппке регенттік кезеңге жатады. Соңғысы 1075 жылға жатады, ал онда ол корольдік титулсыз, жай ғана «корольдің анасы» деп қол қойған
