1906 жылғы қыркүйектегі Владимир Стасовтың үйіндегі Шаляпинмен кеші
Суреттің ортасында орыс киімімен отырған 82 жастағы Владимир Стасов, кештің иесі. Оның оң жағында, артында Федор Шаляпин, рояль жанында Феликс Блуменфельд, басқа кештерде осы орында Цезарь Кюи мен Рахманинов та болып жүрген.
Көзге бірден түсетіні Стасовтың жарқын киімі. Ол өзінше гротескілі, орысша киінген, бұл оның орыс өнеріндегі «ұлттық бағыттың» бас идеологы ретіндегі жеке бағдарламасының бір бөлігі. Ол музыкада «Могучая кучканы» басқарды, кескіндемеде жылжымалыларды (передвижниктерді) алға тартты, орыс сюжетін, орыс колоритін, орыс формасын талап етті. Өз қонақ бөлмесінде де ол көйлек-қосоворотка, атластан тігілген шалбар және сафьян етікпен шығатын. Қалып өте таныс: Репиннің 1883 жылғы портретінде де ол дәл сол қызыл көйлекпен отыр.
1906 жылғы қыркүйек кешінің алдында Стасов, Петелиннің қайта құруы бойынша, нұсқаларды әдейі таңдап көрген: қызыл жібек көйлек, көгілдір атлас шалбар және екі белдік, оның бірі жиегі шашақты алтын позумент, екіншісі шығыстық, шашақтары мен торлы өрнегі бар, оларға голенищесі жібекпен және асыл тастармен кестеленген сары сафьян етік қосылған. Немесе Соня Каверина қытай жібегіне қызыл өрнекпен кестелеген ақ жібек көйлек. Соңғы нұсқада әдеттегі нормаға жасалған жеңілдік ретінде қара фрак киеді. Ол, әдетте, орысшаны таңдады.
1906 жылғы қыркүйек кешінде Шаляпин ерекше шабытты болды. Стасов 4 қыркүйекте ағасы Дмитрийге былай деп жазды:
Дайындалғанның бәрін орындадық, одан кейін Шаляпин тағы сұрады да, Феликс Блуменфельдпен бірге Шуманның «Ақын махаббатынан» екі романсты орындады: «Ich grolle nicht» («Мен ренжімеймін») және «Die alten, bösen Lieder» («Ескі, зұлым әндер»). Соңғысынан қонақтардың бірі Зельма жылап жіберіп, алыс бөлмеге, ширманың артына қашып кетті. Әннен кейін Шаляпин Горькийдің Нью-Йорк туралы «Сары Шайтан қаласы» және «Әсем Франция» атты жаңа очерктерін дауыстап оқыды. Мүсінші Илья Гинцбург «Жандармнан паспорт күту» және «Актриса бөлмесі» деген әзіл-сценкаларды қосты. Кешті хор қостаған дәстүрлі «Даңқ» мадақ әнімен аяқтадық. Сол шеңбердің басқа кештерінде «Борис Годуновтан» арияларды, «Дубинушканы», Рахманинов романстарын, Глазуновтың жаңа шығармаларын орындайтын.
Стасов журфиксті ескі петербургтік әдетпен өткізетін: шай, тағам, одан кейін тост айтылатын кешкі ас. Хаттарының бірінде ол сол жылғы шілдедегі қабылдауды еске алады: онда жиырма жеті адамды тамақтандырып, үйді өз сөзімен айтқанда «рафаэльдік иісті» раушан гүлдерімен безендірген, бір үстелден екіншісіне көбелектей ұшқан жанды әңгімелерді еске түсірген. Алкоголь міндетті: шампан тосттары, жұмысы үшін «Үлкен Федорға» арналған жеке тост. Пәтердің шаруасын оның жиені Наталья жүргізді.
Стасовтың кештері жабық салон болған жоқ. «Биржевые ведомости», «Новое время» және «Русские ведомости» Стасовта кімнің ән салғанын, оқығанын, шетелден кімнің келгенін, кімнің кешкі астан көрінгенін хабарлап тұратын. 1906 жылғы қыркүйек кеші шежіреге сондай-ақ Шаляпин алғаш рет өзінің жаңа сүйіктісін, болашақ екінші әйелі Мария Валентиновна Петцольдті сонда алып келгендіктен де енді. Стасов ол туралы ертесіне ағасына былай деп жазды: «Ол кеше бәріне шешуші түрде ұнады: әдемілігі де, қарапайымдылығы да, сыпайылығы да, ізеттілігі де».
Бір айдан сәл астам уақыттан кейін, 10 қазанда көрнекті орыс көркемөнер және музыка сыншысы, өнер тарихшысы және мұрағатшы Владимир Васильевич Стасов қайтыс болды
