Париждегі Жакмар-Андре мұражайында 2027 жылғы 24 қаңтарға дейін «Мәңгілік Тинторетто» көрмесі өтіп жатыр
Париждегі Жакмар-Андре мұражайы 2027 жылғы 24 қаңтарға дейін «Мәңгілік Тинторетто» көрмесін көрсетіп жатыр
Бұл Якопо Робустидің (1518/1519-1594) бүкіл өмірлік жолын қамтыған Францияда өткен тұңғыш көрме. Көрме кеңістігі шағын болса да, француз, итальян және басқа да жинақтардан жиналған қырықтай картина мен сурет бар. Тинторетто қылқаламына алты жүзден астам картина жатқызылады, ал оның басты циклдері, яғни Сан-Рокко Скуола Гранде суреттері мен Дожлар сарайындағы «Жұмақ» Венецияда қалып отыр. Көрмеде мұраның тек тасымалдауға болатын бөлігі көрсетілген: құрбандық үстелі картиналары, мифологиялық көріністер, портреттер мен суреттер. Осы картиналардың кейбірін бұрын мен тек ескі альбомдардағы ақ-қара фотосуреттерден ғана көрген едім. Бұл көрмеде кураторларға кедергі болған кенептердің нәзіктігі немесе тасымалдаудың мүмкін еместігі емес, олардың үлкен өлшемі еді: ол сарай үйдің шағын залдарына сыймайды.
Көрмедегі ең ерте кезеңнің ірі туындысы «Әулие Августиннің кереметі» деп аталады. Оны Виченца қалалық мұражайларынан алып келді, биіктігі 2,5 метр. Августин бұлттар арасында пайда болып, мүгедектерді емдейді. Туриндегі Сабауда галереясынан «Үштік» келді, ал Венециядағы Академия галереясы «Жануарлардың жаратылуын» берді, ол тамыз айының соңына дейін сонда реставрациядан кейінгі көрмеде тұрды. Бұл картинада Әке-Құдай су үстімен екпіндей ұшып барады, ал оның артынан судан балықтар шығып, аспанға құстар көтеріледі. «Александриялық әулие Екатерина және періште» атты құрбандық үстелі картинасы бұрын Дэвид Боуиге тиесілі болған.
Бөлек бір зал мифологиялық және Ескі өсиет сюжеттеріне арналған. Вена өнер тарихы мұражайынан келген «Сусанна мен қариялар» екі кеңістікке бөлінгендей: біріншісінде су жағасында жалаңаш, аппақ Сусанна отыр, екіншісінде жасырынып аңдып тұрған азғындар бүгіп жатыр. Уффици галереясының «Леда мен аққуы» Леданы қызметші әйелімен бірге бейнелейді. Лиондағы «Даная» сөзбе-сөз алтын тиындар жаңбырының астында қалған: Зевс сол тиындарға айналған. Даная қызметшісімен бірге тиындарды сандыққа жинап жатыр, ал оның аяғының жанында кішкентай ит отыр.
Портреттер бөліміне Дрезденнен келген «Аза тұтқан ханымның портреті» және Безансон мен Орлеаннан келген екі ер адам портреті кіреді. Луврдағы «Автопортретті» Тинторетто қараға жақын фонда, бетін түгел бұрып, жетпіске таяп қалғанда салған.
Суреттер Тинторетто композицияларды қаншалықты мұқият дайындағанын көрсетеді, дегенмен замандастары оны дайындықсыз жұмыс істейді деп кіналаған. Луврда Микеланджело Медичилер қабіріне арнап жасаған «Күн» мүсінінің гипс көшірмесінен алынған оның этюді сақтаулы. Суретші оны қара қарындаш пен гуашьпен орындаған. Бұл парақтар Қайта өрлеу дәуіріндегі қай өнер жоғары екені туралы, яғни кескіндеме ме, әлде мүсін бе деген таластың тақырыбымен байланысты.
Тинторетто мәнері флоренциялық шеберлердің, ең алдымен Микеланджелоның сызбасын оның қарсыласы болған Тицианның венециялық колоритімен ұштастырады. Тинторетто көріністерді театрлық сахна ретінде құрды, ерекше көру нүктелері мен батыл перспективаларды таңдады, жарықтың өткір қарама-қайшылықтарын салды. Итальяндықтар оның жылдам мәнерін prestezza деп атады: суретші бояу сызықтарын екпінмен жағып, оларды әрең қайта жазатын. Кенептерден мөлдір драпировкалар мен дауылды аспан көрінеді, ал палитра ашық болып қалады.
Соңғы залда Тинторетто өнерінің XIX ғасыр француз кескіндемесіне әсері көрсетілген. Эдуар Мане 1854 жылы салған «Автопортреттің» көшірмесін Дижоннан алып келіп, Тинторетто қылқаламымен жазылған түпнұсқаның қасына іліп қойды. Жанында Энгрдың «Аретино Тинторетто шеберханасында» картинасы тұр. Көрменің соңын Цюрихтегі Бюрле жинағынан келген Поль Сезаннның «Әулие Антонийдің азғырылуы» түйіндейді
