28 сәуірде Трамп әкімшілігі АҚШ-тың бүкіл Ұлттық ғылыми кеңесін, яғни жылдық бюджеті 9 миллиард доллар болатын Ұлттық ғылыми қорды басқарған 22 ғалымды бір хатпен қызметінен босатты
28 сәуірде Трамп әкімшілігі АҚШ-тың бүкіл Ұлттық ғылыми кеңесін, яғни жылдық бюджеті 9 миллиард доллар болатын Ұлттық ғылыми қорды басқарған 22 ғалымды бір хатпен қызметінен босатты. NSF 2025 жылғы көктемнен бері директорсыз отыр, Трамптың бұл қызметке ұсынған үміткері инвестор Джим О'Нил ғылыми білімі жоқ, өзін виталист деп атайтын адам. Агенттіктің аппараты бір жылда 40%-ға қысқарды, Extremely Large Telescope бағдарламасы тоқтатылды, білім және әлеуметтік ғылымдар дирекциялары жабылып жатыр. Сақталатындары: жасанды интеллект, кванттар және биотех, яғни әскери-коммерциялық пайда уәде ететін нәрсенің бәрі.
1933 жылы нацистік «Кәсіби мемлекеттік қызметті қалпына келтіру туралы» заң неміс университеттерінен 3000-ға дейін ғалымды қуды. Альберт Эйнштейн, кванттық механиканың негізін салушылардың бірі Макс Борн, ядролық физик, кейінірек сутегі бомбасын жасаушы Эдвард Теллер, ядролық тізбекті реакцияны ойлап тапқан Лео Силард, жұлдыздардың қалай жанатынын түсіндірген Ганс Бете кетіп қалды. Олардың жартысы кейін Манхэттен жобасында жұмыс істеді.
1948 жылы Лысенко Сталиннің қолдауымен генетиканы буржуазиялық жалған ғылым деп жариялады, сонда 3000-нан астам биолог жұмыстан шығарылды, ал Николай Вавилов сол кезде Саратов түрмесінде аштықтан қайтыс болғанына төрт жыл болған еді. Кеңестік биология әлемдік ғылымнан он бес жылға шығып қалды.
Аталған жағдайлардың бәрінде механика ұқсас. Алдымен бақылаушы тұлғалар жұмыстан шығарылады, басына кәсіби емес адам қойылады, қаржыландыру идеологиялық сүзгіден өткізіледі, соңында мамандар кері қайтпастай ағылып кетеді.
Американдық ғалымдардың қайда баратынын 1933 жылдан болжауға болады: ақша мен автономия бар жерге. Тек мұндай жерлер азайып кетті: еуропалық ғылым әдеттегідей жеткілікті қаржыландырылмайды, Жапония мен Корея қолданбалы зерттеулерде күшті, Қытай өзіне тартады, бірақ саяси төлемі ерекше, оны бәрі төлеуге дайын емес.
Әлемдік ғылым онжылдықтар бойы АҚШ іргелі зерттеулердің басты донорына айналған жағдайда жұмыс істеді. Бұл функция күйресе, қалған әлем бос орынға тап болады, оны, менің ойымша, толтыратын ешкім жоқ. Германия 1933 жылдан кейін 1920-жылдардағы ғылыми шыңдарына қайта жеткен жоқ. Кеңестік биология КСРО ыдырағанға дейін әлемдік деңгейге жете алмады. Бүгін біз не көріп отырмыз? Мүмкін, бір он жылдан кейін үнсіз нөлге теңелген бағыттарды, американдықтардан басқа, негізі ешкім дамытпайтыны анықталады. Дегенмен олардың өздерінде, атын атамайтын біреулерден айырмашылығы, ақыл-ойға қайта оралу, кері бұрылу әлі де болып тұрады
