Кеше Жаңа Третьяков галереясының Батыс қанатында кеңестік нонконформизмнің қазіргі тірі патриархы Валерий Юрловтың «Ой-болжам тәжірибелері» көрмесі ашылды
Кеше Жаңа Третьяков галереясының Батыс қанатында кеңестік нонконформизмнің қазіргі тірі патриархы Валерий Юрловтың «Ой-болжам тәжірибелері» көрмесі ашылды. Көрмеде, мысалы, 1957, 1958 жылдардағы жұмыстар қойылған. Юрлов шығармашылығының ретроспективасы 70 жылдан астам уақытты қамтиды.
Бірақ бастапқыдан-ақ бұл жеке витринада көрсетілген оқушылық суреттерді қоспағанда, қазіргі заманғы өнер саласындағы тәжірибелер.
Валерий Иванович өзінің суретшілік жолы туралы қызықты әңгімелейді: ол алғашқы қадамдарынан-ақ дәл қазіргі заманғы өнермен айналысқысы келетінін білген, көп жағдайда болатындай уақыт өте келе бұл бағытқа бет бұрмаған. Әсіресе сән немесе бедел мақсатында емес. Көз алдыңызға елестетіңіз: біз білетін Мәскеу енді ғана салынып жатыр, жас Валера Юрлов терезеден Котельническідегі орман-тіректерге оранған зәулім ғимаратты қарап тұр, өмірінде алғаш рет көтергіш кранды көреді, ал педагогтар сталиндік зәулім ғимараттағы мүсіндер өте нашар өнер дейді. Пушкин мұражайы әлі жабық, онда Сталинге тартылған сыйлықтар көрсетіліп жатыр: жоңышқа мен шөп бау, елтаңбалы вазалар және ауыл кестелері, Пикассоны да, Дегаңы да көре алмайсың. Экспозиция тек 1953 жылы қайтарылады. Сокольникидегі американдық өнердің алғашқы көрмесі әлі көкжиекте де көрінбейді, ал Юрлов ең өзекті өніррен айналысқысы келетінін сезіп қойған. Әрі оны қалай істеу керектігін де біледі: форманы іздеу арқылы.
Ол кезде әлі өте жас суретшінің, оның ерте жұмыстарынан көрінетіндей, ең заманауи әлемдік идеялар деңгейінде ойлағанын, оның үстіне кеш сталинизмнің толық ақпараттық вакуумында ойлағанын мойындау керек. Социалистік реализмнің шуылындағы қазіргі әлемдік контекстпен байланыстыратын жалғыз жіп: сынып шкафынан ұрланған Матисстің иллюстрациясы. Алғашқы көркемдік білімді Юрлов әлі Алматыда алған, ол 1932 жылы сонда туып, 1949 жылға дейін өмір сүрген. Онда мектеп оқушысы кезінде эвакуацияда Қазақстан астанасында болған ең үздік, есімі шыққан суретшілер мен шеберлерден оқып үлгерген. Бастапқы көркемдік курсты меңгеріп, түсу кезінде Полиграфия институтының алғашқы курстарын экстерн ретінде аяқтауға жеткілікті білімі болған. Бірақ ең бастысы, өнермен ерте кәсіби байланыс Юрловқа ұзақ іздемей-ақ өз жолын табуға мүмкіндік берді.
Илья Кабаковтың құрдасы Юрлов алғашқы тәжірибелерінен бастап мәскеулік концептуалистердің ешқайсысына ұқсамайтындай жазады. Кабаковтың, Пивоваровтың және Булатовтың оңай танылатын өнерінен Юрлов жасайтын барлығы айқын ерекшеленеді. Мұны ол өзі олардың көзқарасының тұңғиықта әдеби болуымен, орыс мәдениетінің әдебиетшілдігінен өсіп шығуымен түсіндіреді, ал оның көзқарасы тек суретшілік, бірден дәл форманы іздейтін көзқарас.
Суретшінің әңгімелерінен түсінгенімдей, ол концептуалистердің тусовкасына онша бейімделмеген, олардың пәтерлік көрмелері мен белсенді достығынан шын мәнінде тыс қалған. Идеялық өзгешелікпен қатар, ішінара осы себептен де ол кеңестік бейресми өнердің негізгі өзегінен, айталық, бірінші эшелонынан сәл оқшау тұрған сияқты. Форманы іздеудің күрделі тұжырымдамасы Юрловты кеңінен мойындауды бірнеше онжылдыққа кейінге шегерді.
Жылымық және тоқырау онжылдықтарында ол өз өнерін тастамай, иллюстратор ретінде көп жұмыс істейді. Тұрмыс тауқыметін тартпайды, қудаланғандар тізімінде жоқ, XX ғасырдың соңына қарай әр жылдардағы ауқымды жұмыстар қабатымен және көрмелермен, соның ішінде Третьяков галереясындағы көрмемен мақтана алады.
Валерий Юрлов бүкіл өмір бойы, қазір оған 92 жаста, өз әдісін дамытып келеді. Ал осында, Третьяков галереясындағы көрмеде, XX ғасырдағы қазіргі заманғы өнердің нағыз энциклопедиясын көруге болады: дүниеде болып жатқан құрылымды түсінуге ұмтылған бір адамның призмасы арқылы. Юрловтың барлық тәжірибелері біздің болмысымыздың формасы туралы бояулармен философиялауға арналған.
Өте қызықты жоба және оны жеке өзі таныстырып, жинаған керемет ауқымды суретші. Міндетті түрде барып көруге тұрарлық
