Робертсон Дэвис романында сарапшы Хуберт ван Эйк картинасының жалғандығын маймылдан таныды
«Белгілі канадалық жазушы Робертсон Дэвистің «Сүйекте жазылғаны» романында өткен ғасырдың отызыншы жылдарының екінші жартысында Гаагада өткен халықаралық сарапшылар кездесуінің көрінісі сипатталған. АҚШ-тан, Францiядан, Бельгиядан және Германиядан келген өнертанушы-білгірлер өздерінің голландиялық әріптестерімен бірге жақында табылған Хуберт ван Эйктің «Тозаққа түсу» картинасының түпнұсқалығын анықтауы тиіс. Сарапшылардың бір бөлігі туындының түпнұсқа екеніне сенімді, бір бөлігі күмәнданады, бірақ бұл күмән байыпты дәлелдерге емес, картинаның бір жерінде бір қисық бар деген ішкі сезімге сүйенеді. Белгілі бір сәтте сөз жас канадалық сарапшы әрі реставратор Фрэнсис Корнишке беріледі. Ол Хуберт ван Эйктің монограммасымен қол қойылған холст жай ғана жасанды көшірме екенін және картинаға техникалық талдау жүргізудің артық екенін мәлімдейді. Жас білгірдің өзіне сенімділігіне шошынған құрметті өнертанушылар оның түпнұсқалықты мұншалықты қырқа теріске шығаруын негіздеп беруін талап етеді.
Бұл талапқа Корниш сұрақпен жауап береді: «Мырзалар, жануарлар бағына соңғы рет қашан бардыңыздар?» Өнер әлемінің жұлдыздарының таңғалған жүздеріне қарап, канадалық өз сұрағын түсіндіреді: «Картинадағы бір ғана деталь бізге қажеттінің бәрін айтып береді <…>. Жоғарғы сол жақ бұрыштағы, тозақ қақпасына құйрығымен іліне салбырап тұрған маймылға қараңыздар».
Сарапшылар жас жігітке XV ғасыр өнерінде шынжырмен байланған маймылдың Мәсіх келгенге дейінгі құлаған адамзаттың нышаны екенін түсіндіруге тырысып қарсы пікір айтқанда, Корниш маймылдың өз құйрығынан асылып тұрғанын айтады. Сарапшылардың бірі мұнда ешқандай оғаштық көрмей: «Неге енді ол өз құйрығынан асылып тұрмасқа?» — деп сұрайды.
Жас канадалықтың жауабы картинаның атрибуциясын түпкілікті жоққа шығарады: «Өйткені ван Эйктер заманындағы Гент маймылдары олай істемеген. Бұл маймыл Cebus capucinus, ол Жаңа Дүниеде мекендейді. Ал дәстүрлі иконографиядағы шынжырлы маймыл Ескі Дүниенің тумасы, Macacus rhesus. Картинада бейнеленген маймыл <…> XVI ғасырға дейін Еуропаға беймәлім болған, ал Хуберт ван Эйк, еске салудың өзі артық, 1426 жылы қайтыс болған».
Орыс авангардының жасанды туындылары туралы тамаша мәтін: https://www.colta.ru/articles/art/26369-konstantin-akinsha-poddelnyy-russkiy-avangard
