Алексей Аркадьевич Столыпиннің (Монго) күрд киімдегі портреті

Михаил Юрьевич Лермонтовтың акварелі, 1841 жыл

Алексей Столыпин Михаил Лермонтовтың немере ағасы әрі жақын досы болған. Алексей Аркадий Алексеевич Столыпиннің ұлы, ол Сенаттың обер-прокуроры қызметін атқарған және Лермонтовтың әжесіне туған ағасы болып келетін. Гвардиялық подпрапорщиктер мен атты әскер юнкерлері мектебін бітіргеннен кейін Алексей Столыпин лейб-гвардиялық гусар полкіне шығарылып, сонда Лермонтовпен бірге қызмет етті.

Бұл нағыз кербез еді. Ол гусардың сәнді ментикінде де, нижегородтық драгунның қозы терісінен тігілген кивері астында да, ақырында, заманауи «арыстанның» киімінде де бірдей көрікті болатын, бірақ бұл сөздің ең жақсы мағынасында... Столыпин атқа өте жақсы міністі, тапаншадан да мығым атты, ал офицер ретінде өрелі ержүректігімен ерекшеленді.

1840 жылы Лермонтов пен Барант арасындағы дуэльде ол секундант болды.

1843 жылы Dеmocratie pacifique газетінде Столыпиннің жасаған «Заманымыздың кейіпкері» аудармасы жарық көрді. Бұл Лермонтов прозасының француз тіліне алғашқы аудармасы еді.

Монго деген лақап атты Столыпин дәл Лермонтовтан алды: ол шотландиялық атақты Африка зерттеушісі Мунго құрметіне қойылған. Висковатов Лермонтовқа «Столыпиннің үстелінде жатқан «Монгопарк саяхаты» атты француз тіліндегі шығарма кезігіп қалғанын» әңгімелейді. Лермонтов оның алғашқы екі буынын пайдаланды. Досын ол 1836 жылы жазылған, аты сол бойынша «Монго» деп аталатын поэмада бейнеледі; поэма жастар арасында үлкен табысқа ие болды, ал оның кейіпкерінен Столыпин бірден танылды.

Поэма сюжетінің алғышарты мынадай:

Достар кері жолда Петергоф жолына енді шыға бергенде, алыстан Петергофтан Петербургке төрт атты коляскамен ұлы князь Михаил Павлович оралып келе жатқаны көрінді. Оған қарсы жүру гауптвахтада отыру дегенді білдірер еді, өйткені олар полктен рұқсатсыз кеткен болатын. Көп ойланбастан олар кейін бұрылып, ұлы князьдің алдында Петербургке қарай шаба жөнелді. Ұлы княздің төрт аты қанша жақсы болғанымен, достар құтылып кетті де, Петербург түбінде бір жаққа бұрылып, таңертең ерте полкке аман-есен оралды. Ұлы князь оларды танымады, ол тек өзінің алдынан шауып бара жатқан екі гусарды ғана көрді, ал ол гусарлардың кім екенін айыра алмады, сондықтан Петербургке келген соң полк командирінен барлық офицерлер жаттығуда ма деп сұрату үшін адам жіберді. «Барлығы», деп жауап берді генерал Хомутов, және шынында да барлығы болды, өйткені достар жолдан тіке жаттығуға барған еді. Нажағай ауып кетті, гусар жорғаларының желаяқтығының арқасында