Бірінші болу құқығымен
Бірінші болу құқығымен. Саяси режимдер қандай да бір аумаққа талабын ежелден иеленгенімен негіздегенде, олардан бұрын да сол жерде біреудің бірінші болғанын айтып қарсы тұруға әрдайым болады. Әрі сол бірінші болғандардан бұрын да. Олардан бұрын да. Қаласаңыз, бір кезде су айдынынан жорғалап шығуға бел байлаған балықтарға дейін жетуге болады.
Немесе, мысалы, шамамен 780 мың жыл бұрын Хула көлінің ежелгі жағасында, Иорданның жоғарғы ағысындағы Гешер-Бнот-Яақов тұрағында гомининдер, болжам бойынша Homo erectus түріне жататын адамдар өмір сүргенін еске түсіруге болады. Түсінікті болар, жердің бұл толыққанды және шынымен ежелгі иелерінің бүгінгі мемлекеттер мен халықтарға қатысы жоқ.
Кездейсоқ жаңа зерттеуге тап болдым, онда осы гомининдердің тасты қайдан алғаны талданады. Тас жай қол созым жерде жатпаған болып шықты. Базальттың геохимиялық іздері бойынша құралдарды қатқан лавының нақты ағындарымен байланыстыру мүмкін болыпты. Жұмыстың әр кезеңінде тастың әртүрлі көзі таңдалған. Яғни сөз еңбек құралдарын саралап өндіріп қана қоймай, жергілікті тау жыныстарының өзіндік геологиялық картасын және әртүрлі жыныстардың құралдардың әртүрлі мақсатымен үйлесімділігінің ұрпақтан-ұрпаққа берілген технологиялық сызбасын да білген қауымдастықтар туралы болып отыр.
Әңгіме ерте палеолит дәуірінің ашель мәдениеті туралы, оның нышандары: рубило мен кливер, яғни ірі шабатын құралдар. Оларды үлкен базальт тақтадан шағын дайындамаға, нуклеусқа көшу арқылы жасайды, одан ірі сынықтар, отщептер ажыратылады, ал отщептер керекті құралға дейін жеткізіледі. Міне, сегіз жүз мың жыл бұрын жергілікті шебер қажетті тас түрін алу үшін жақынырақтағыларға мән бермей, дәл өзіне керегін іздеп, жыныстың нақты шығар жеріне аттанатын. Жоспарлы экономиканың атасы емей немене?
