Шамамен 98 жылы Тацит «Германия» кітабында балтық эстийлері таяз жерлерден кәріптас жинайтынын, оны өздері пайдаланбай, шикізат күйінде рим көпестеріне өткізетінін және төлемге таңғалатынын жазады
Көршілерді варвар, яғни шикізат жеткізушілер деп қарайтын әдеттегі рим көзқарасын археологиялық олжалар жоққа шығарады.
Варшава университетінің археологтары Мазовиядан бес елді мекеннен он кәріптас шеберханасын тапты, солардың бірінен ІІІ-ІV ғасырлардағы жиырма мыңнан астам шикізат сынығы шықты. Мазовия Польшаның шығыс-орталық бөлігіндегі тарихи аймақ, Балтық теңізінен шамамен үш жүз километр қашықтықта жатыр. Көрінуінше, осы жерде Балтық жағалауынан әкелінген кәріптасты моншақтар, тағылымалар және басқа әшекейлер жасау үшін сериялап өңдеген.
Қазба жұмыстарын басқарған Адам Цесьлинский Мазовияны Рим империясынан тыс жердегі ең ірі кәріптас орталығы деп атады. Демек, «варварлардың» операцияларды бөлісетін және тұрақты логистикасы бар өз индустриясы болған.
Десек те, археологтар Польшадағы кәріптасқа қатысты жаңа жаңалықтарды үнемі ашып келеді. Балтық жағасындағы Гданьскіні кәріптастың әлемдік астанасы дейді: қаланың төңірегінен екі мыңнан астам шеберхана іздері табылған, олардың ең көнесі алты мың жылдық. Аквилеяға, Адриатикаға дейін созылған әйгілі Кәріптас жолы да осы жерден басталған. Рим заманында шеберханалар Куявияда да жұмыс істеген, бірақ мазовиялық жаңалықтың қызығы сол, ол материктің тереңінде орналасқан және бірден өнеркәсіптік ауқымда.
