Кеңес журналдарының 1932 жылы Огонёк бастамасымен құрылған агитэскадрильясы

Әлемдік авиация тарихындағы ең әсерлі көріністердің бірі: «Крокодил» журналының АНТ-9 тәжірибелік сериялы үгіт ұшағы.

Иә, дәл солай, 1930-жылдары кеңес журналдарының өз ұшақтары болған. Тұтас әуе флотилиясы.

Өз ұшағына ақша жинауды бірінші болып 1932 жылы «Огонёк» ойлап тапты, осы идеядан Максим Горькийдің шығармашылық қызметінің қырық жылдығына арналған үгіт эскадрильясы туды. Бұл ой басқа басылымдарға да ұнады: «Пионерская правда», «Работница», «Красная звезда», «Правда», «Известия», «Биробиджанец» жазылушылардан ақша жинады.

«Крокодил» де ұшақ сатып алды, ал сатиралық басылым ең әсерлі безендіруді ойлап таппай тұра алмайтыны анық: аэропланды екі моторлы, азу тісті крокодилге айналдырды.

Ұшақтар бүкіл елді аралайтын үгіт рейстеріне қажет болды, олар өте табысты жұмыс істеді: жастарды сергітті, озаттарды мінгізіп ұшырды, конкурстық комиссияларды тасымалдады, радиохабарлар таратты, даңқты ұшқыштарды шақырды, ұшақтың жанында митингілер мен дәрістер ұйымдастырды. Мыңдаған рет ұшты.

Амал не, алдымен 1935 жылы флагмандық ұшақ «Максим Горький» құлады. Бұл бортында жатын орындары, әжетханалары және буфеті бар сегіз моторлы АН-20, алып машина еді; ілесіп жүрген истребительмен болған апаттан 49 адам қаза тапты. Кейін 1938 жылы осы бастаманың бәрін бастаған «Огонёктің» бас редакторы Михаил Кольцов тұтқынға алынды, ал 1940 жылы атылды. Көп ұзамай эскадрилья таратылып, ұшақтар азаматтық флотқа беріліп, соғыс жылдары, әрине, жұмылдырылды; отыздан астам ұшақтың соңғысы тозуына байланысты 1944 жылы есептен шығарылды. Авиация мұражайларында олардың бірде-бірі сақталмаған