Римде «Кэдмон гимнінің» IX ғасыр басындағы жиырма екінші қолжазбасы табылды
Енді мадақтайық
көкті билеуші иені,
тәңірдің құдіретін,
ізгі кемел парасатты
және даңқ берушінің жаратқанын,
қалайша ол, мәңгілік егемен,
әрбір ғажайыпқа
бастау бергенін.
Жерде туғандарға
биік төбе орнатты,
көк күмбезін тұрғызды
қасиетті жаратушы,
ортаңғы әлемді жасады
даңқты халық билеушісі,
жерде тумағандарға шек,
мәңгілік егемен,
көктегі тәңір,
өлімділердің мына мекенін.
Жолма-жол аударма
Кэдмон гимні, Владимир Тихомировтың орысша аудармасы бойынша
Ағылшын тіліндегі ең көне өлең, сауатсыз малшының Құдайды көкті төбе, жерді еден еткені үшін мақтайтын тоғыз жолы.
Кэдмон 670-жылдары Нортумбриядағы Уитби монастырінің қасында еңбек етті. Беда Құрметтіге сүйенсек, ол ән сала алмайтын және той-думандарда арфаны дөңгелете жүргізгенде дастарханнан қашып кететін. Бірде түнде оған періште келіп, дүниенің жаратылуы туралы жыр шығаруды бұйырды. Таңертең Кэдмон оны игумения Хильдаға айтып берді. Ол өзінің малшысына ғажайып шабыт келгенін түсініп, оны монастырьге алды. Ағылшын әдебиеті осылай басталады.
Беда өзінің «Ағылшын халқының шіркеу тарихында» гимннің тек латынша аудармасын жазып қалдырды, оны қайтадан жабайы тілге аударудың мәні жоқ деп санады. Бірақ көшірушілер басқаша шешіп, түпнұсқа өлеңнің жазбасын парақ шетіне қалдыра берді.
Қазір «Кэдмон гимні» 21 қолжазбадан белгілі. Өткен аптада Дублиндегі Тринити-колледжінің зерттеушілері жиырма екінші қолжазбаны, Римдегі Ұлттық орталық кітапханадан тапты (бірінші фото). IX ғасырдың басындағы қолжазбаны Солтүстік Италиядағы Нонантола аббаттығының монахы көшірген. Бұл Кембридж және Петербург нұсқаларынан кейінгі көнелігі жағынан үшінші көшірме және ескі ағылшын мәтіні парақ шетінде емес, негізгі блоктың ішінде тұрған алғашқы көшірме.
«Кэдмон гимнінің» екі ең көне тізімінің бірі (екінші фото) Санкт-Петербургтегі Ресей ұлттық кітапханасында сақтаулы, бұл Беда Құрметтінің «Ағылшын халқының шіркеу тарихы» қолжазбасындағы Saint Petersburg Bede деп аталатын нұсқа, ол VIII ғасырдың ортасында, іс жүзінде автор көзі тірісінде, Нортумбриядағы Уирмут-Джарроу монастырінде көшірілген. Кодекс мың жыл Париждегі Сен-Жермен-де-Пре аббаттығында жатты, ал 1791 жылы монастырь кітапханасын революциялық topalaң тонағаннан кейін, оның кітаптарының көбі қолдан қолға өткенде, нұсқаны Париждегі Ресей елшілігінің хатшысы Пётр Петрович Дубровский сатып алды. 1805 жылы І Александр Дубровский коллекциясын сатып алып, Императорлық қоғамдық кітапханаға сыйға тартты, онда ол Ресейдегі алғашқы қолжазба бөлімінің негізін құрады.
