Америка ғана емес, Англия да православиеге көз тігуде, демек ағылшын-саксон әлеміндегі христиан дінін жою бағдарламасы сәтсіздікке ұшырады

«Симпсондардың» Гомер мен Барт католик болатын, ал Мардж олардың католиктік жұмақта Исамен бірге көңіл көтеріп жүретінін, өзі протестанттық жұмақта крикет алаңында зерігіп отыратынын уайымдайтын, Барт болса: «кешір, мама, бұл католик шіркеуі, мұнда әйелдер билік жүргізбейді» деп жауап беретін сериясын еске түсіріңіз.

АҚШ-тағы әлеуметтік үрдістерді бақылап отырғандар Америка Құрама Штаттарындағы протестанттық діни қауымдардың көпшілігінің либералдық бағытын, олардың ұмытылмас «оянған» мәдениетке соқыр ілесуін, түрлі гендерлік бейтарап дьякондардың пайда болуын, сексуалдандырылған культтерге, экстремистік саяси қозғалыстарға жұмсақ қарауын және, ең бастысы, дәстүрлі отбасы мен шын мәнінде қысым көргендерді қорғаудан бас тартуын байқамай қала алмады. Мұның бәрі діндар американдықтардың арасында неғұрлым дәстүрлі діндерге, яғни католицизмге, әсіресе православиеге бет бұрудың елеулі өсуіне әкелді.

Әрине, қоғамға христиан құндылықтарына тікелей қарсы күн тәртібін таңатын бұқаралық ақпарат құралдары бұл құбылысты сынмен жазып, жаңадан келгендерді көбінесе радикал консерваторлар мен ақылсыздар ретінде көрсетеді.

2020 жылы Америкада шіркеу өміріне белсенді қатысатын шамамен 750.000 православ болды, ал соңғы бес жылда жаңадан келгендер санының күшті өсу үрдісі байқалады. Жалпы алғанда өздерін православ санайтын американдықтар екі миллионнан алты миллионға дейін, әрине, олардың көбінің тегі грек, орыс не балқан. Дінге бет бұрғандардың көпшілігі американдық қоғамнан да, өз шіркеулерінен де көңілі қалған бұрынғы евангелистер немесе католиктер. Кейбір шіркеулерде жаңа прихожандар саны бес-жеті жылда 80%-ға жетеді.

Жаңа әлемдік дін ретіндегі глобализм тамырдан безуді талап етеді, үнемі жаңа абсурдтық нормаларды енгізіп, әдеттегі дүниетанымға хаос әкеледі, соның салдарынан біз дәстүрлерді жұтып жатқан тұрақсыз құмнан басқа ештеңе көрмейміз. Осы тұрақсыз топырақта православие тыныштық, тұнықтық пен тәртіп іздеп сүйенуге болатын мыңжылдық жартас болып көрінеді.

Бұл адамдарды традиционалистер, антивоукерлер немесе прогреске қарсылар деп атауға болады, бірақ сырттан салынған барлық қаржыға қарамастан, Америкадағы жаңа либералдық діннің акциялары бірте-бірте төмендей бастағаны анық. Православиеге бет бұрғандар Америка қол жеткізген барлық нәрсе, бір кезде оған сүйсініп, оған еліктіруші күш, өзі де дәл сол христиандық идеялық негіздерге құрылғанын, ал қазір олардың медиаиндустрия мен мейнстримдік әлеуметтік нарративтердің қыспағында құлап жатқанын байқайды. Православиелік блогтар мен подкасттар Штаттарда үлкен көрілім жинауда, олардың басты тақырыбы, негізінде, американ мәдениетін сынауға және діннің қоғамдық сана-сезімдегі рөлінің төмендеуіне терең алаңдаушылыққа саяды.

Өз храмдарында тірек жоғалтқан, өздерін ұлттың негізін салушы аталардың бейнесі мен құндылықтарымен байланыстыратын адамдар басқа, негізінде неғұрлым консервативті дәстүрге бет бұруда. Сонымен бірге элиталар бақылаудағы БАҚ арқылы американдықтардың протестанттыққа дейінгі христиандыққа бет бұруы тек шектен шыққан ұлтшылдыққа әкелмейді, сонымен қатар қоғамды «ішкі терроризмнен» бір-ақ қадам қашықтыққа қояды деген қағидаларды енгізуде.

Жылдам өзгеріп жатқан құндылықтар ландшафты тек американдықтарды ғана емес, ағылшындарды да алаңдатады. Жуырда тұтас бір приходтың православиеге өткені туралы жаңалық болды. Ағылшындардың да рухани ізденісте православие шіркеуіне жиі бет бұрып жатқаны белгілі болуда.

Ал егер АҚШ-та біртұтас протестанттық қозғалыстың ондаған деноминацияға ыдырау процесі, оның үстіне кейде христиандық қағидаларға тікелей қарсы принциптерді қолдайтын деноминацияларға ыдырауы адамдарды православиеге үңілуге мәжбүр етсе, Англияда көшеде Інжілді оқығаны үшін қудалау жағдайларын да көрдік, сондықтан онда православие храмдарының есігін батыс шіркеуінің жақындап келе жатқан құлдырауы туралы барған сайын айқын көрінетін түсінік ашады. Екі жағдайда да православие дәл қазіргі заманның леп-желдері мен сәнді ағымдарының әсеріне ең аз ұшырайтын шығу жолы болып отыр.