Миучча Прада мен Раф Симонс 2016 жылғы сұхбатта цензура және саяси корректілік туралы айтады
Қазір заманымыздың басты дизайнерлерінің бірі Миучча Прададан не үшін бас тартып, оны «жойып» жатқанына үңілмедім, бірақ 2016 жылғы сұхбатын тауып алдым: онда ол өзінің осал жағдайын алдын ала болжап қойған екен. Джонатан Уингфилд Миучча мен Раф Симонстың кездесуіне жас Тави Гевинсонды, стилист Кэти Грандты және аты шулы фотографтар Юрген Теллер мен Норберт Шорнерді жіберген, сөйтіп мода әлемінің екі iрі тұлғасының көлемді, адами әрі бейресми әңгімесі шықты. Мода көріпкелдерінің бас тарту мәдениетінің дамуын қаншалықты сезімтал болжағанын көрсететін кейбір үзінділерді айтып берейін.
Миучча сұхбаттармен әдетте қиындық көретінін айтады: себебі ол шынымен ойлағанын айтуға әуес. Бірақ оның ойлары мен сөздері саяси тұрғыдан әрдайым дұрыс деп саналмайды. Ол өзін-өзі цензурадан өткізіп жүргенін және айтқысы келетін қызықты нәрсенің бәрі енді мүмкін емес сияқты көрінетінін байқайтынын жеткізеді. Дизайнер ретінде ол айтпақ болған ойын түсіндіруге әрдайым уақыт таба бермейді; ал күрделі тұжырымдамалық идеялар мантраға айналатын бір ғана тақырыпқа сыйып кетеді. Миучча сұрақ қояды: біз кейде өз ойымызға мүлде бақылау жасай алмайтындай сезінбейміз бе, кейде жақсы мағынада, кейде жаман мағынада? Мұны айтуға болмайды, ана нәрсені айтуға болмайды, ештеңе айтпағанымыз жақсырақ емес пе?
Түйін журналистің жұмысында емес, сұхбаттан кейін не болатынында. Егер ол нәзік тақырыпқа тоқталғысы келсе, ойын дұрыс жеткізе алады, бірақ бір сөйлем сол контекстен жұлынып алынғанда, бүкіл иронияны немесе басқа бір нәрсені жойып жібергенде, пікір мүлде басқа нәрсеге айналады.
Раф өзін қалай ұстау және қалай сөйлеу керектігі туралы диктатты Dior-да жұмыс істеген кезде ең көп сезіне бастағанына келіседі. Ережелер тізімі болмаса да, қысым үнемі сезіліп тұрды, бұл оған өте ауыр тиді және мода туралы оқығанын азайтып, азайта берді. Ол басқа дизайнерлердің жанкүйері бола алады, оларды жек көруі де мүмкін, бірақ бұл туралы айтуға болмайды. Жек көру, әрине, дұрыс емес сөз, бірақ жай ғана ұнамайтын нәрселер болады, және бұл қалыпты жағдай. Ол өз атына айтылған теріс пікірлерден қиындық көрмейді, мәселе оның өзіне «теріс болуға» рұқсат етілмейтінінде.
Миучча интернеттегі өз жұмысына қатысты пікірлердің, ақылдысы болсын, ақымағы болсын, аудиторияның үлкеюімен бірге көбейіп келе жатқанына назар аударады. Бүкіл әлем сөйлейді, бірақ одан ештеңе шықпайды. Дизайнер ретінде мен бізді әрдайым өте қатты айыптайтынын сезінемін. Неліктен ешкім журналистер мен блогерлерді айыптамайды? Неліктен біз ғана тергеуде болуға тиіспіз?
Раф Симонс бұрын шынымен жария түрде жазаланған нәрселерді айтқанын еске алады, ол ренжіген, сосын ойлаған: «Құдайым-ау, неліктен менің шоуым туралы ең жиіркенішті нәрселерді жазатын қандай да бір анонимді адам мені жазалай алады? Және неге мен жауап қайтара алмаймын?» Өйткені жария адам болсаң, үндемеуге тиіссің бе?
Миучча өзі еркін сөйлей алатын қауымдастықты армандайды, өйткені бұл қысымға енді шыдау мүмкін емес. Егер жаман нәрселерді немесе саяси тұрғыдан дұрыс емес деп саналуы мүмкін нәрселерді айта алмасаңыз, жалпы пікірталасты қалай жүргізесіз? Саяси дұрыстық объективті болуға мүмкіндік бермейді.
Біз осыншалықты саяси тұрғыдан дұрыс болуға мәжбүрміз, өйткені біздің бизнесіміз үлкейді; егер сен кішкентай болсаң, қалағаныңды айта аласың: аса ақылды нәрсені де, авангардты нәрсені де, не жай ақымақтықты да, ештеңе болмайды. Егер сіз ірі бренд болсаңыз немесе үлкен топтың бөлігі болсаңыз, сіздің барлық әрекеттеріңіз автоматты түрде барған сайын моральдық тұрғыдан түсіндіріледі. Және жалпы адамдар барған сайын консервативті бола түсуде; сондықтан сіз неғұрлым үстірт әсер қалдырсаңыз, сізді соғұрлым аз сынайды. Бұл цензураның теріс әсері бар.
Болып жатқан нәрсенің бәрінде ойын-сауық қыры бар: адамдар жай ғана толқығысы келеді. Мысалы, егер Раф келесі Prada көрсетілімінде менің орныма шықса, бүкіл әлем таңдана қуанар еді! Сондықтан сіз ойын-сауыққа өсіп келе жатқан қажеттілік таңдауыңызға әсер етпеуі үшін сақ болуыңыз керек
