Үш қарындас», Турин кебіні, Лосев және Оксиринх туралы сәуірдің басты жарияланымдары
Приговтың әйгілі жолдарынан: «Ваннадан енді ғана шықтым, бірақ ештеңе есімде жоқ». Ай да дәл солай құрылған. Сондықтан сәуір айындағы жарияланымдардың ең маңыздысын еске түсіруді ұсынамын.
🎭 Таганкада Александр Золотовицкий «Үш қарындасты» сахналады: қарындастар Мәскеуден Мәскеуге құмартады, ал құрылыс алаңының ортасына жайылған дастархан қадір-қасиеттің соңғы бекінісіне айналады. Бұл дәл Кнабенің ойындағыдай: оның Римі варварлардан құламайды, заттар өзінің бұрынғы мағынасын жоғалтқан сәтте құлайды.
🎓 Покровкадағы Мәскеудің төртінші гимназиясы Жуковскийді, Станиславскийді, Шахматовты және Александр Пучковты түлетті. Соңғысы метро эскалаторларындағы тарақтарды және сірке эссенциясына арналған үш қырлы құтыларды ойлап тапқан адам. Ғимарат аман қалды, бірақ ол гимназия жойылды, ал Трубецкойлар иелігінің тарихы қоғамдық жадта онымен байланыспайды.
🩻 130 жылғы зерттеу барысында Турин кебіні радиокөміртекті талдаудан, рентгендік дифракциядан, ДНҚ-метагеномикадан өтті, сондай-ақ Х ғасырдағы Византия тиынымен салыстырылды. Әрбір келесі зерттеу алдыңғысына күмән келтіреді, бірақ ешқайсысы 1988 жылғы мерзімдеуді жоққа шығармайды, ал Ватикан бұрын да пікір білдірген жоқ, қазір де білдіріп жатқан жоқ.
✝️ 1929 жылы философ Алексей Лосев жұбайымен бірге Афон ақсақалынан құпия түрде монахтық қалпына түсті. Бүкіл киім-кешектен ол тек кішкентай қара скуфья киіп жүрді, оны жарты ғасыр бойы бәрі академиялық бөрік деп ойлады. ХХ ғасырдағы орыстың ең танымал ойшылдарының бірі монахтығын академиялық сәнмен жасырып келген.
📜 Мысырдағы Оксиринхта археологтар римдік кезеңнің мумиясын шығарып алды. Оның ішінде «Илиаданың» екінші кітабындағы «Кемелер каталогы» жазылған папирус жатыр екен. Антик оқырмандары жалықтырарлық деп жиі аттап өтетін дәл сол бөлім. Гомердің ауызына алтын тіл салынған денеге не үшін түскені белгісіз, бірақ өлместіктің екі дәстүрі, рәсімдік және әдеби, бір жерлеуде тоғысты.
🐒 Гибралтар макакалары туристер беретін балмұздақ пен чипсінің орнын толтыру үшін қызыл саз жеуді үйренді және бұл әдетті инстинкт арқылы емес, бір-бірін бақылау арқылы жеткізеді. Бір топ саздың орнына жол битумы бар асфальтты жақсы көреді: приматтарда мәдени әртүрлілік біздегіден кем жұмыс істемейді.
✏️ Шумер мектеп бағдарламасындағы ең танымал мәтін б.з.д. шамамен 2000 жылғы поэма: күнде кез келген нәрсе үшін таяқ жейтін бала туралы. Әкесі мұғалімді түскі асқа шақырып, оған жүзік сыйлағанша, сөйтіп ұлын сыныптағы үздік етпейінше жалғаса береді. Төрт мың жылда меритократия қағидаттары өзгерген жоқ.
👑 1389 жылғы өсиетінде Дмитрий Донской Ордадан кейінгі әлемді алғаш рет құқықтық тұрғыдан жобалайды: «Ал Құдай Орданы өзгертсе, балаларым Ордаға шығым бермесін». Бұл формуланы шөбересі ІІІ Иван қолға алып, «Құдай өзгертсе» дегенді «ал егер мен, ұлы князь, Ордаға шығым бермесем» деп ауыстырады, және осы «егер мен» дегеннен халықаралық істердегі субъектілік ерік туралы орыс идеясы басталады.
🃏 Оксфордта дәріс оқыған жалған формозалық Псалманазардан бастап қырық жыл бойы британ палеоантропологиясын алдаған Пилтдаун бас сүйегіне, гуманитарлық журналдардағы Сокал әзіліне дейін академиялық жалғандықтардың тарихы ұзақ болып шықты. Жаңа эпизод: ChatGPT мен Perplexity бүкіл әлемде 90 мың адам ауырады дейтін «биксономания» деген ойдан шығарылған ауру туралы сеніммен әңгімелейді.
📖 Рим кітапханасында ағылшын тіліндегі ең көне өлең «Кэдмон гимнінің» жиырма екінші қолжазбасы табылды. Онда сауатсыз малшы Құдайды аспанды төбе еткені үшін мадақтайды. Айтпақшы, екі ең көне нұсқаның бірі Петербургте сақтаулы: оны мың жыл сақтаған француз монастырін 1791 жылы революциялық жұрт тонап кеткеннен кейін сонда келіп түскен.
