Мен тағдырымнан өте бақытты билет суырып алдым, өйткені 1944 жылдың соңында, соғыс әлі жүріп жатқанда, мені Мәскеу хор училищесіне бергізді
Мен тағдырымнан өте бақытты билет суырып алдым, өйткені 1944 жылдың соңында, соғыс әлі жүріп жатқанда, мені Мәскеу хор училищесіне бергізді. Бұған дейін соғыс уақыты да, содан кейінгі біршама ауыр эвакуация да болған еді. Әкем Ленинградтағы Нахимов училищесіне құжат жіберіп қойған болатын, өйткені менде, айталық, мінез-құлқыма байланысты проблемалар болды.
Әкем кәсіби музыкант болған соң, әрине, менің музыкамен айналысқанымды қалады, сондықтан мені сол кездегі жетекші Александр Васильевич Свешниковке көрсетті. Ал училищенің жанында интернат бар еді. Оның үстіне біз жартылай әскери форма киіп жүрдік: алтын түймелері бар қою көк мундирше. Бұл маған қандай да бір жолмен өте ұнап қалды. Сол жерде мен интернатта 6 жыл тұрып, күн сайын хорда бір жарым сағат ән айттым.
Егер қабырғаға, жолдасыңа немесе роялға сүйеніп қалсаң, жетекшіміз (оның саусақтары ұзын еді) кенет, білдірместен бұғана сүйегіңнен ауыртып ұрып қалатын. Ал бірдеңе болып қалса, бізде тәрбиеші, бұрынғы кадет Вадим Александрович Беляев болды, ол бізді суық жертөледе сағаттап тұрғызатын. Және сол күн… Бұл 1948 жылғы 11 ақпан еді. Бізде сольфеджио сабағы болды, педагогымыз Сергеев Алексей Алексеевич еді. Ол бізді хор залына тізді. Біз оны «ескі коммунист» деп атайтынбыз. Ол бізге қандай бақытты күн туғанын айта бастады: ақыры осы сорлы формалистердің соттағаны, оны ол дерлік туған күнінен бері күтіп келген екен. Маған да тиді, өйткені мен музыка жаза бастаған едім. Хор училищесінде конкурс ұйымдастырылды, Свешниковтың өзі музыка жазуды қатты ынталандырды, біздің аңғал шығармаларымызды өзіміздің хор орындайтын. Конкурста төраға болып Арам Ильич Хачатурян отырды. Осы конкурста мен бірінші жүлде алдым.
Айталық, Бетховенге бай орыстар аса көп көмектесті. Қазір мен князь Разумовский квартеттері деп аталатын квартеттер туралы да айтпаймын. Бірақ оның атақты Бесінші және Алтыншы симфониялары, Гайдайдың фильміндегі тағдыр тақырыбы, граф Андрей Кириллович Разумовскийге қаржылай қолдау көрсеткені үшін алғыс ретінде жазылып, соған арналған. Бұл сізге қалай? Одан да артығын айтайын: Бетховеннің аса атақты салтанатты мессасы Петербургте князь Голицынның қаржылай қолдауымен алғаш рет орындалды.
Бахқа шығармалар тапсырысын флейтада ойнайтын және өз патшалық ортасында атағы шыққан Екінші Фридрих берді. Ол Бахты өз қасында импровизация жасасын деп шақырды, оған қатты таңырқады және тіпті біраз ақша да берді. Ал, айталық, ЦК бірінші хатшысы болса, мен оның флейтада ойнағанына сенбеймін.
Бах өзінің ұлы Бранденбург концерттерін Бранденбург маркграфына арнап, өте жағымпаз, ұзақ тарту жазумен жазды, түсінесіздер ме? Бірақ Чайковский үшінші Александрдан 3 мың алтын зейнетақы алып тұрды, түсінесіздер ме? Ал екінші жағынан, патша Николай Гогольді қаржыландырды, ол Жуковскийдің қамқорлығымен стипендия алды. Менің ойымша, бұл өнер тарихына көмектесті. Әрине, Шубертің өмірінде 9 симфониясының бірде-бір нотасын естімей кеткені өкінішті.
1968 жылы біздің әскерлер Чехословакияға кіргізіліп жатқанда, мен хатқа қол қоюдан бас тарттым, бұл туралы «Америка дауысы» хабарлап тұрды. Менің төбемде бұлттар қалыңдап кетті. Мен есікті тарс жауып, сол кезде сабақ беріп жүрген Консерваториядан кеттім. Бірақ Лениннің жүз жылдығы жақындап келе жатқан еді, мен өте жақын досым Андрей Вознесенский «Лонжюмо» жазған сияқты істедім. Осы ауыр жағдайдан қалайда абыроймен шығу үшін. Менің ойымша, мен абыроймен шықтым, өйткені бұл ораторияның мәтіндері құжаттық естеліктер болды.
Бөлімдердің бірі Лениннің күзетшісі, белгілі бір Бельмастың естеліктері еді. Ол латыш атқышы болатын. Газеттерде бірдеңе жарияланған соң, ол маған қарт дауыспен телефон шалып: «О, мен концертке келе алмадым, үйден шықпаймын. Бірақ өзіңізге айтып берейін, маған келіңіз, әлі көп толықтыру бар», деді. Екіншіден, бұл шығармада Людмила Зыкина ән салды. Кейін оны Берлинде де, Парижде де, Лондонда да, барлық жерде сәтті орындады.
Композитор Родион Щедрин (1932-2025) Владимир Познерге берген сұхбатында
