Тұқымдардың ДНК талдауы мәдени жүзімнің Испанияға финикиялықтармен келгенін көрсетті

Испания университеттерінің ғалымдар тобы археологиялық тұқымдардағы ДНҚ арқылы Иберия жүзімшілігінің шығу тегін зерттеп, оның римдіктер келгенге дейін көп бұрын пайда болғанын болжады.

Көптеген жылдар бойы Испанияның шарап өндіру саласы б.з.б. 3 ғасырда басталған Иберияны римдіктердің жаулап алуынан бастау алады деп саналып келді. Римдіктер үшін жүзімшіліктің маңызы жақсы белгілі, жүзім бұтасы олардың соңынан барлық жерге ілесіп жүрді. Жаңа зерттеу алғашқы мәдени жүзім бұталарының түбекте әлдеқайда ертерек, шамамен үш мың жыл бұрын финикиялық қоныстанушылармен бірге пайда болғанын көрсетеді.

Ғалымдар Пиреней түбегі мен Сардинияның археологиялық ескерткіштерінен табылған Vitis vinifera L. жүзімінің 28 тұқымына талдау жасады. Ежелгі ДНҚ талдауы алғашқы мәдени сорттардың түбектің оңтүстігі мен шығысына қоныс теуіп, шығыстан келген қоныстанушылар әкелген қолға үйретілген жүзім бұталарымен генетикалық тұрғыдан байланысты екенін көрсетті.

Перес-Жорда бұл жүзім бұталарының алғашқы кезеңде жергілікті жабайы популяциялармен будандасқанын және осылайша түбектің көптеген дәстүрлі сорттарына негіз болған генетикалық тектердің қалыптасуына қатысқанын түсіндіреді. Мұндай тектер б.з.б. 4 ғасырдың тұқымдарынан-ақ байқалады.

Ең күтпеген қорытындылардың бірі жекелеген тектердің уақыт өткен сайын тұрақты сақталуы болды. Генетикалық талдау әр дәуірдегі тұқымдар арасындағы туыстық байланысты және бүгінгі күнге дейін сақталған сорттармен байланысты анықтауға мүмкіндік берді. Зерттеушілер ортағасырлық тұқымдардың қазіргі валенсиялық мейіздік сортпен байланысының дәлелдерін тауып, негізін салушы сорт хебеннің кем дегенде соңғы 1100 жыл бойы үздіксіз өсіріліп келе жатқанын көрсетті.

Қорытындылар Жерорта теңізінің батысында жүзімшіліктің таралуы ең алдымен финикиялық қоныстанушылардың арқасында жүргенін растайды. Жергілікті халық бұл тәжірибені тез қабылдады, жүзімдіктер мен шарап өндірісі Иберияның оңтүстігі мен шығысында кеңінен тарады, ал б.з.б. 8 ғасырдың соңынан бастап тауарлық сипатқа ие болды