Ай Вэйвэй «On Censorship» кітабында авторитаризмдегі және демократиядағы цензура туралы
Ай Вэйвэй, қазіргі заманның ең танымал және саяси тұрғыдан ең «ыңғайсыз» суретшілерінің бірі, цензура туралы кітап шығарды.
Оның әкесі, ақын Ай Цин еңбек лагерінде әжетханаларды тазалады. Ай Вэйвэйдің өзін 2011 жылы ешқандай айып тағылмастан 81 күнге ұстады. Оның студиясын бұзды, көрмелерін жапты, ал қытайлық DeepSeek чат-боты оның өмір сүретінін білмейтіндей етіп арнайы бапталды.
On Censorship кітабы авторитарлық режимдерде цензураның үрей арқылы жұмыс істейтіні, ал либералды демократияларда өзіне-өзі цензура арқылы істейтіні және сондықтан оның да тиімділігі кем түспейтіні туралы. 2023 жылғы қарашада Лондондағы Lisson галереясы оның Газа туралы әлеуметтік желіде айтқан пікірінен кейін көрмесін жойды. Әлемдегі ең танымал суретшілердің бірі бірнеше күнге пропалестиналық плакаты үшін оқудан шығарылған студентпен бірдей жағдайға тап болды.
Ай Вэйвэй өзіне-өзі цензураны «үнсіз өлтіруші» деп атайды. Сақтық үшін үндемеуді үйренген қоғам, оның сөзімен айтқанда, «меңдеп қалған, эмоциялық тереңдігі мен шығармашылық бастауынан айырылған» қоғамға айналады.
Кітаптың қорытынды тезисі мынадай: цензура мен бақылау тек біздің қатысуымызбен ғана жұмыс істейді. Қорқуды доғар, сонда жүйе құлайды
