Ең үлкен тонау
Бұл сөздерді неміс бенедиктин шежірешісі Сен-Блазиендік Отто 1204 жылы латындардың Константинопольді тонауы туралы жазды.
Ол Константинопольді тонау грек байлықтарының, әсіресе Әулие София соборының қасиетті қазыналары мен сансыз көп әулиелер қалдықтарының Батыс Еуропаға, ең алдымен Венецияға, сондай-ақ Германия мен Эльзастың кейбір аймақтарына көшуіне әкелгенін баяндайды.
Автор бұл оқиғаларды теологиялық тұрғыдан түсіндіреді. Тонау гректерге қажыларға қарсы жасаған қиянаты үшін Құдай жіберген әділ жаза ретінде көрсетіледі.
Реликвиялардың көшірілуі Құдай тағдырымен ақталады. Автордың айтуынша, Құдай осы киелі жәдігерлерді пұтқа табынушылардың емес, мәсіхшілердің қолына түсуіне рұқсат берген, сонда қасиетті заттар қорлаудан сақталып, мәсіхшілер жерінде тиісінше құрметтеліп, қастерленетін болған.
Осылайша Грекияның байлықтары көптеген батыс елдеріне тасылды, әсіресе император Юстиниан біраз уақыт бұрын Әулие София құрметіне салдырған, алтынының мол болуымен аты шыққан сол ғибадатхананың әшекейлері, сондай-ақ осы қала бүкіл Шығыстан асып түсетін сансыз әулиелердің қалдықтары. Бұл қазынаның едәуір бөлігі Венецияға әкетілді, ал өзге аймақтар мен қалалар да осы реликвиялар мен қазыналар арқылы айтарлықтай байыды. Оның үстіне, Эльзастағы Паирис монастырының Мартин есімді бір цистерциан аббаты осы жорыққа аттанып, Константинопольді шабуылдауға қатысты, содан кейін Өмір беруші Айқыштың өте үлкен бөлігін және Иеміз Мәсіхтің басқа да қалдықтарын, сондай-ақ алтынмен, күміспен және асыл тастармен әшекейленген көптеген әулиелердің қалдықтарын өз еліне алып кетті. Осының арқасында ол Эльзасты қоса алғанда, бүкіл Германияға үлкен игілік жасады.
