Американдық психологиялық қауымдастықтың журналында суретшіні қылмыс жасады деп айыптау көпшіліктің оның туындыларына көзқарасын қалай өзгертетіні туралы мақала жарық көрді
Эксперимент қатысушыларына алдымен туындыны бағалау ұсынылды, содан кейін оның авторы белгілі бір қылмыс жасады деп айыпталғаны хабарланып, жұмысты қайта бағалау сұралды, сонымен бірге осы туындыны көрсетуді шектеу керек пе деп те сұралды. Нәтижесінде респонденттер жыныстық қылмыстар жасады деп айыпталған суретшілердің туындыларын көрсетуді шектеуді басқа қылмыстар, оның ішінде кісі өлтіру жасады деп айыпталғандардың туындыларына қарағанда қарқынды қолдады.
Бұл ретте туындыға деген көзқарас өзгерген жоқ, жұмыстар қатысушыларға айыптау туралы хабарланғанға дейінгіден кем ұнаған жоқ. Алайда жыныстық қылмыстар жөнінде айыпталған топта адамдар жұмыстың ақшалай құнын басқа топтарға қарағанда айтарлықтай төмен бағалады, ал айыптау туралы хабарланғанға дейін мұндай айырмашылық болмаған еді. Қызығы, қатысушылар кісі өлтіруді моральдық тұрғыдан неғұрлым ауыр теріс қылық деп санаса да, қатаңырақ жазаны жыныстық қылмыстар жасады деп айыпталған суретшіге қалаған.
Әлеуметтік айыптау шкаласындағы мұндай өзгерісті прогресс деп қабылдауға азғырады: қоғам тұлғаға жасалған зорлық-зомбылық үшін шын мәнінде жазалауға жеткілікті кемелденді дейтін сияқты. Бірақ ойланып көріңіз. Шын мәнінде бәрі керісінше. Кісі өлтіру жыныстық қылмысқа қарағанда көпшіліктің аз ашуын тудыратыны жалпыға ортақ сезімталдықтың өскенін емес, құндылықтар шкаласының ығысқанын білдіреді. Алынған өмір келісімнің бұзылуы мен дене қол сұғылмаушылығына қарағанда аз ыза тудырады. Өмірге қастандық жасауды ең жоғары зұлымдық деп санауды қояды, ал мәні жағынан адамдарды адамның қазасы фактісіне бірте-бірте селқос болуға үйретеді, кісі өлтіруге бір мәрте қолайлы іс ретінде қарауға үйретеді, ең болмағанда неғұрлым сұмдық қылмыстардың тізімін қалыптастырады. Әрине, көмекпен өмірден кету тәжірибесін арттырып, егер белгілі бір жауапқа тартылмайтын санаттар жасаған жағдайда, аса ауыр қылмыстарды декриминализациялауға бейім мәдениетте солай болмағанда қайтеді... Осы кезде дене автономиясының маңызы артуында қандай да бір логика бар ма?
