Орта ғасырларда қоян біліксіз ұрықтануымен байланыстырылған

Орта ғасырларда қоян біліксіз ұрықтануымен байланыстырылған. Қоянның Богородица иконографиясында кездесуі кездейсоқ емес, мысалы, Тицианның Мадоннасының жанында.

Ұрғашы қоян еркегімен жұптаспай-ақ төл тудыра алады деп есептелген, ал бұл ой өз кезегінде ұрғашы қояндар бір рет жұптасудан кейін екі рет төлдей алады деген пікірден шыққан. Қасиеттері жағынан ерекше жануар небір ғажайып, сиқырлы аңдармен тең қойылған.

Қоян (немесе қарсақ емес, қоян, орта ғасыр авторлары оларды айырмаған) қысқа қарай тонының түсін өзгертіп қана қоймай, қажет болса жынысын да ауыстырады деп саналған. Негізінде, биологиядан да қояндарда партеногенез (біліксіз ұрықтану) деген аса сирек жағдайлардың сипатталғанын табуға болады.

Көптеген Пасха рәсімдеріндегі және христиан аңыздар жинағындағы рөлінен бөлек, қояндар тұқым қуалау тетіктерін ғылыми тұрғыда анықтауда да өз партиясын ойнады. Оның үстіне, біршама күтпеген жолмен. Дарвин тұқым қуалайтын ақпаратты қамтитын қандай да бір капсулалар жыныс жасушаларында болады деп болжаған. Оның пікірінше, геммулалар деп аталатын бұл бөлшектер қажетті ақпараты бар организм тіндерінен жыныс мүшелерінің жасушаларына қан арқылы тасымалданады.

Дарвиннің қателескенін оның замандасы Фрэнсис Гальтон қояндармен жасаған тәжірибесімен айқын дәлелдеді: ол альбиностарды және қара қояндарды алып, бір түсті жануарлардың қанын екінші түсті жануарларға құйды. Егер Дарвиннің теориясы дұрыс болса, қара қоянның қанымен бірге альбиностың жыныс жасушаларына жүннің қара түсі туралы ақпарат түсуі тиіс еді, ал мұндай қоянның басқа ақ қоянмен жұптасқаннан кейінгі ұрпағы бәрібір қара болып шығар еді. Бірде-бір тіркесімде олай болмады.

Алайда Гальтон жыныс жасушаларында тұқым қуалайтын ақпарат бұрыннан бар деген қорытындыға келді, оның үстіне екі түрлі: жаңа организмге әсер ететіні және ұйқыдағы күйінде оның ұрпақтарына берілетіні, бұл жалпы алғанда тұқым қуалаудың қосарлы табиғатын түсінудің негізі болды, ол болашақтағы жаңалықтармен расталады