Thursday, 1 October 2026 · Almaty

Сізге екі жаңалығым бар

Share
Сізге екі жаңалығым бар

Біріншісі: еуропалық бұғының (лань) биномиалды латынша атауы Dama dama. Және бұл Dama «дама», яғни «әйел» ұғымымен мүлде байланысты емес. Dama Ежелгі Римде адамға оңай үйренетін шағын тұяқтыларды белгілеу үшін қолданылған және праһинд-еуропалық demh түбірінен, яғни «қолға үйрету» немесе «үй жануарына айналдыру» деген мағынадан шыққан деп есептеледі. Ал сіз алғашында ойлаған дама, бірақ бұғы емес, латынның domina, «қожайын әйел» деген сөзінен шығады, ол өз кезегінде «қолға үйретумен» ортақ тектен, *dem- / *dom- түбірінен, яғни тура мағынасында «үйден» тарайды.

Ал енді екінші жаңалық. Карл Линней тегі мен түріне dama эпитетін беріп, оны осы тегтің типтік түріне айналдырған еуропалық бұғы соңғы мелдеaралық кезеңнен, яғни шамамен 130 мың жылдан 115 мың жыл бұрын аралығынан бергі уақытта генетикалық әртүрліліктің күрт төмендеуін бастан кешкені анықталды. Мұндай қорытындыға Потсдам және Лейден университеттерінің зерттеушілері 120 000 жылдық қазбалардан алынған ДНК-ны талдау арқылы келді.

Материал Саксония-Анхальттағы Мерзебург маңындағы қазба биотопы Неймарк-Нордтан алынған. Бұл мекенжайдың көл шөгінділері жылы климаттағы жануардың ДНК-сын сақтаған, бұл өзінше сирек құбылыс: әдетте генетикалық материал суық жағдайдан жақсырақ жетеді, ал мелдеaралық фауна үлгілерін алу қиын. Бұғы жылы мелдеaралық кезеңдерде Орталық Еуропада кең таралған, ал суық түскенде оңтүстікке шегінген. Талдау көрсеткендей, бір ежелгі бұғы популяциясы түрдің қазіргі бүкіл еуразиялық таралу аймағымен салыстырарлық генетикалық әртүрлілікті иеленген. Қазіргі бұғылар оның тек бір бөлігін сақтап қалған: әртүрлілік айтарлықтай азайған, бұл мұздық кезеңдеріндегі құрып кетулерден және одан кейінгі климат пен адамның әсерінен болуы мүмкін.

Сондықтан, дамалар, дамаларға айтам, бөксеңізді бұлаңдатпаңыздар, сіздер генетикалық тұрғыдан әртүрлі емессіздер

Report a translation error

Read more

Талдаушы Арвинд Кумар мен Непал геодезия департаментінің бас геодезисі Хим Лал Гаутам 2026 жылғы 26 тамыздағы Гималай тасқыны туралы мақала жариялады

Талдаушы Арвинд Кумар мен Непал геодезия департаментінің бас геодезисі Хим Лал Гаутам 2026 жылғы 26 тамыздағы Гималай тасқыны туралы мақала жариялады

Талдаушы Арвинд Кумар мен Непал геодезия департаментінің бас геодезисі Хим Лал Гаутам 2026 жылғы 26 тамыздағы Гималай тасқыны туралы мақала жариялады. Сонда Лангтанг Лирунг тауының солтүстік беткейінен тас-мұз көшкіні үзіліп түсіп, Қытай мен Непал шекарасындағы Бхотекоси және Тришули өзендерімен өткен сел ағынына айналды. Опырылу магнитудасы 5,2 жер сілкінісімен

By Alexandr Radayev