Василиса Кожина және Смоленск губерниясындағы Наполеонға қарсы партизан соғысы
Сычёв уезінің бір ауылының старостасы шаруалар ұстаған тұтқындар тобын қалаға айдап кетті. Ол жоқта елдің адамдары тағы бірнеше француз ұстап, оларды қайда керек болса, сонда жөнелту үшін дереу староста әйелі Василисаға әкелді. Соңғысы, ересектерді олардың басты ісі болып саналатын зұлымдарды ұру мен қуалаудан бөлгісі келмей, балалардан шағын айдауыл жинады да, атқа мініп, өзі басшы болып французды айдап жөнелді… Осы мақсатпен тұтқындардың айналасында шапқылап жүріп, оларға әмірлі даусымен айғайлады: «Ал, зұлым французтар! Сапқа! Тізілдер! Жүр, марш!» Тұтқын офицерлердің бірі қарапайым әйелдің өзіне бұйрық бергенін көтере алмай, ашуланып, оның айтқанын орындамады. Василиса мұны көріп, оған лезде жетіп барды да, таяғымен, яғни орағымен басынан періп қалғанда, оны өлі күйі аяғының астына құлатты да: «Қайсыларың болса да, ұрылар мен иттер, аздап қимылдауға бата алсаңдар, бәріңнің де сазайларың осы болады! Мен мұндай безеріңнің жиырма жетісінің басын әлдеқашан жұлғанмын! Қалаға марш!» деп айғайлады». Осыдан кейін тұтқындардың староста әйелі Василисаның билігін мойындағанына кім күмән келтірер екен.
Староста әйелі Василиса Кожинаның портреті, Александр Смирнов, 1813 жыл.
Смоленск губерниясы Горшков қыстағының шаруа әйелі Василиса Кожина Наполеонға қарсы партизандық соғыстың ерекше тұлғасы ретінде даңққа бөленді. Василиса бірнеше ондаған француз өлтіріп, әйелдер мен балалардан партизан отряды құрған, ал ол отряд француз әскерлеріне елеулі шығын келтірген деп саналады. Ерлігі үшін Кожина медальмен және 500 рубль ақшалай жәрдемақымен марапатталды. Ол соғыс кезінде-ақ атақты болып үлгерді, оның бейнесі әңгімелерде, әдебиетте және халық шығармашылығында кездеседі, оның қатысуымен бірнеше белгілі лубок бар. Қазіргі Ресейде Василиса Кожинаның есімін көшелер, станция, ауыл иеленеді, Кожинаға арналған ескерткіш бар.
