2-ші Жетісу казак полкі Персияда және 1918 жылы Верный қаласына оралуы

Бірінші дүниежүзілік соғыс жылдарындағы Шығыс Иранда жүрген Жетісу казактары.

2-ші Жетісу казак полкінің 2-ші және 3-ші жеке жүздіктерінің фотосуреттері Хорасан провинциясындағы Мешхед қаласының аймағында түсірілген. Жетісулықтар Түркістанда өмір сүрген тәжірибесіне сүйеніп, жергілікті жағдайды жақсы білген. Олар жерді, өткелдерді, көшу жолдарын, жайылымдар мен құдықтарды тамаша білген, сөйтіп Иранның дала және тау аудандарын бақылау, күзету және ұстап тұру үшін іс жүзінде мінсіз күш болған.

Бірінші дүниежүзілік соғыс жылдарында Жетісу казактарының қызметі негізінен Персиядағы (Иран) Хорасан провинциясында өтті, олар онда 1911 жылдан бері болған. 1907 жылғы 18 тамыздағы ағылшын-орыс келісімі бойынша Персия Ресей мен Англия арасында үш аймаққа бөлінді. Тегеран орналасқан солтүстік бөлігі Ресейдің ықпал ету аясына, ал Ширазы бар оңтүстік бөлігі Британияға өтті. Орыс армиясы бөлімдерінің Персияға кіруі 1909 жылы басталды. Бұл отрядтардың өзегін Кубань және Терек, кейінірек Жетісу казак әскерлерінің казактары құрады. 1-ші Жетісу казак генерал Колпаковский полкі Персияға 1911 жылғы желтоқсанда енгізіліп, өз жүздіктерімен Хорасан провинциясындағы Мешхед және Құчан отрядтарын күшейтті. 1914 жылдың жазында екі Жетісу полкі Хорасанға кіргеннен кейін олардың шолғыншы топтарының жауынгерлік қызметі басталды.

2-ші Жетісу казак полкінің Орталық Азиядағы әскери қимыл театрындағы міндетіне неміс және түрік экспедициялық отрядтарының операцияларын тоқтату мақсатында Иранның Хорасан провинциясын бақылау кірді.

Орыс әскери бөлімдерінің Персияға кіруі 1909 жылы орыс және шетелдік азаматтарды қорғау, Персия үкіметіне діни фанатик-революционерлерге, яғни фидайларға қарсы тұруда және көшпелі күрдтермен күресте көмектесу үшін жүзеге асты. Казактардың белсенді әрекеттері 1912 жылға дейін жалғасты, экспедициялық отрядтардың өзегін Кубань, Терек және Жетісу казак әскерлерінің бөлімдері құрады. 1-ші Жетісу полкі Мешхедте, 2-ші полк Астрабадта орналасты. Полктердің міндетіне Ауғанстан тарапынан әскери қимылдарға жол бермеу, мемлекеттік шекара мен пошта жолдарын күзету кірді.

2-ші Жетісу казак полкі Персиядан 1918 жылдың басында оралды: қаңтарда жетісулықтар Верный қаласына (Алма-Ата, Алматы), Жетісу казак әскерінің астанасына және Ресей империясының Түркістан генерал-губернаторлығы құрамындағы Жетісу облысының әкімшілік орталығына кірді.