7300 жыл бұрынғы Кикай жанартауының атқылауы және Кюсюдегі Дзёмон тұрғындарының тағдыры
Шамамен 7300 жыл бұрын Кюсю аралының оңтүстік шетіндегі теңіз түбінде Кикай жанартауы атқылады. Оны Кикай-Акахоя атқылауы деп атайды, атау атқылау қалдырған «акахоя» деп аталатын қызғылт сары жанартау күлі қабатының атынан шыққан. Атқылау күшті жер сілкіністерін, ірі цунамиді және бірнеше метрлік қалыңдықта күл жаууын тудырды. Кюсюдің оңтүстігінде бұл күл әлі күнге дейін қималардан көрінеді. Ғалымдар бұл оқиғаны голоценнің, яғни соңғы 11 700 жылға созылып келе жатқан геологиялық дәуірдің, ең күшті жанартау апаттарының қатарына жатқызады.
Ол кезде Жапонияда Дзёмон мәдениетінің аңшылары мен терімшілері өмір сүрді. Археологтар атқылаудың оларға қалай әсер еткені туралы баяғыдан таласып келеді. Біреулер жанартау маңында халық түгел жойылды деп есептейді, басқалары жергілікті топтардың бір бөлігі аман қалды деп санайды. Science Advances журналы жариялаған зерттеу екі нұсқаның да тым қарапайымдандырылғанын көрсетеді.
Кюсюдің оңтүстігінде халық саны атқылауға дейін-ақ азайып келе жатқан еді, ол жерде негізінен жылжымалы аңшылар топтары болып тұрды. Аралдың солтүстігінде халық саны апат кезінде де, одан кейін де өсе берді, табиғат қатты зардап шеккеніне қарамастан. Авторлар бұл жаққа ең қатты зардап шеккен аудандардан қашқан адамдар келген болуы керек деп болжайды. Ішкі аймақтардан аман қалғандар, шамасы, теңіз экожүйелері тез қалпына келген солтүстік жағалауға қоныс аударып, теңіз ресурстарын игерудің жаңа тәсілдерін меңгерген. Алыс аймақтарда халық саны атқылауға дейін өскен, ал одан кейін өсуін тоқтатқан немесе азайған. Зерттеушілер ықтимал себептер ретінде климаттың қысқа мерзімді өзгеруін, күлмен жабылған жерлерде жайылған бұғылар мен қабандардың тістерінің зақымдануын және атқылаудың адам денсаулығына тигізген басқа да салдарларын атайды.
