Кіші Арал теңізі Көкарал бөгеті салынғаннан кейін суы мен балығын қайтарды

Қазақстан үкіметіне Солтүстік Арал теңізінің қайта түлеп жатқаны үшін шексіз алғыс білдіргім келеді: оның көлемі таңғаларлық 42%-ға артты!

Арал жақын уақытқа дейін планетадағы ең жойқын экологиялық апаттардың біріне ұшыраған жер еді, ал бүгін ішінара, яғни Кіші Арал теңізі, су айдынының Қазақстан аумағында қалған бөлігі, адамзаттың осы дүниемен қарым-қатынасындағы қателіктердің бәрі қайтымсыз емес деген үміттің белгісіне айналып келеді.

Көкарал бөгетінің салынуы мен Сырдария өзені ағынының тиімдірек реттелуі арқасында солтүстік алап енді 27 миллиард текше метр суды сыйдыра алады. Осынау өмірлік маңызды тосқауыл анағұрлым сау солтүстік бөлікті қатты тартылған оңтүстік Аралдан сәтті бөліп тастады, соның нәтижесінде Кіші Арал суын қайтарып, оны гүлденген теңіз деп атаған кезеңдегі күйге жақындады.

Өзгерістер су деңгейінің көтерілуінен әлдеқайда асып түседі. Тұздылық шамамен 75%-ға төмендеп, ұзақ уақыт бойы мәңгілікке жойылды деп саналған жергілікті балық түрлерінің көптеп оралуына жағдай жасады. Жыл сайынғы балық аулау көлемі шамамен 8 мың тоннаға жетіп, теңіз шегінгеннен кейін негізгі табыс көзінен айырылған жергілікті қауымдарға жаңа экономикалық өмір сыйлады.

Мәселе тек гидротехникалық және инженерлік шешімдерде, негізінен суды қайтаруда ғана емес, сонымен қатар шөлейт жағалау аймақтарын көгалдандыру, экожүйелерді қалпына келтіру сияқты істерде де. Мен Арал теңізін біртіндеп қалпына келтіре бастағаны туралы көп жыл оқып келдім, бірақ «Гугл-карталардағы» кішкентай көк дақтар жағдай көрінгендей жақсы емес екенін аңғартатын, ал қазір саяси ерік пен жүйелі күш-жігер ең ауыр экологиялық зиянның өзін кері қайтаруға және мәңгілікке жоғалған сияқты көрінген ландшафтарға өмір қайтаруға қабілетті деп шын айтуға болады.