Норман Роквеллдің 1951 жылғы «Канзас-Ситидің рухы» картинасы және қаланың тағдыры
Нормен Роквеллдің бұл картинасы оның коммунизм құрушыны, олардың өздері өздерін қалай көрген болса, дәл солай бейнелеп тұрғандай көрінеді. Бірақ жоқ, 1951 жылғы бұл туынды «Канзас-Ситидің рухы» деп аталады.
Ұшақ аспанда тыныш ұшып барады, адам жерде сенімді тұр. Аяғын кере басқан, бойы зәулім үйден биік бұл алып жаңа бастамаларға әзірленіп, жеңін сыбанып жатыр. Біздің алдымызда инженер немесе сәулетші, нағыз кәсіби маман, қолында сызбалар мен сызғыш. Адамның емес, алыптың алға бағытталған батыл көзқарасында сенімділік пен тәуекелшілдік бар.
Артқы қатардағы масақтар мен жүгері, сондай-ақ семіз асыл тұқымды сиыр: ауыл шаруашылығының молшылығын олардан артық не сипаттай алады? Біздің алдымызда «халық шаруашылығы жетістіктерінің көрмесі» деген ұғымның нағыз мәні тұрғандай.
Кенепте заманауи темір жол құрамының паровозына да, қоғамдық ғимараттарға да, американдықтарға тән қарапайым шіркеуге де, модернистік колоннадаға да, түтіндеп тұрған зауыт мұржаларына да орын табылған. Мойындаңыз, сіз де осы картинаға көшіп барғыңыз келер еді ғой?
Ол кезде 1950-жылдар болатын. Әлемнің алдыңғы қатарлы елдерінде адам рухының ұлылығы, үлкен істер, өнеркәсіп пен құрылыстағы табыстар идеялары үстемдік құрды. Бізде әлеуметтік жарыс болса, оларда ол оңай-ақ капиталистік жарыспен алмастырылатын. Жұмысқа бейім, білімді, бас әрпімен жазылатын Адамның көп жағдайда аңғал пафосы екіполюсті әлемнің екі жағында да ортақ болып шығады.
1930-жылдардан бері Канзас-Ситиді атап келгендей, «жазықтар Парижі» өзінің гүлденуінің шыңына кеңестік өнеркәсіптік және экономикалық орталықтар ғасырдың бірінші жартысындағы екпінді дамудың аясында ерекше жарқырап тұрған кезде жетеді. Алайда 1990-жылдарға қарай қала бұрынғыдай емес, оның рухы да бұрынғыдай емес: сынған, шаршаған, болашаққа үмітсіз. Миссури жағасындағы табысты қала тек өзінің сиқыры мен бұрынғы даңқынан айырылып қана қоймайды, ол жүздеген мың тұрғынынан айырылады, олар ар-деко стиліндегі әсем ғимараттарды, қалалық банктердің кең залдарын және зауыт цехтарын бос қалдырып кетеді. Ұшақ зауыты не үшін екені белгісіз қайта бейімделген, шаруашылық құлдырауда, зауыттардың гүрілі басылған. Және осылай ғасырдың үштен бірі өтті. Бірақ қазір кенеттен Канзас-Сити бұрынғы тартымдылығын қайта қалпына келтіріп жатыр, адамдар оралуда, қалалық кеңістіктер жандануда, іскерлік өмір қайтадан қайнай бастады. Роквелл кенебіндегі айбынды рух әлі оянатын сияқты.
«Біз» бен «олардың» арасында айтылып жүргеннен әлдеқайда көп ортақтық бар, байқамайсыз ба?
