Егер сіз Луврдың мысыр залынан кішкентай Джокондаға тезірек жету үшін асығыс өтіп кеткен болсаңыз, қатені түзетіп, кем дегенде отырған хатшы Кайдың мүсінімен міндетті түрде танысуға кеңес берер едім

Егер сіз Луврдың мысыр залынан кішкентай Джокондаға тезірек жету үшін асығыс өтіп кеткен болсаңыз, қатені түзетіп, кем дегенде отырған хатшы Кайдың мүсінімен міндетті түрде танысуға кеңес берер едім. Ол еш себепсіз назардан тыс қалған, ал көптеген тарихшылар мен өнертанушылар бұл мүсінді Луврдың он басты қазынасының қатарына жатқызады. Иә-иә, Джокондаты кейбіреулер мұндай тізімдерге мүлде қоспайды, оның да өз себептері бар.

Бұл экспонаттың сипаттамасы өте жалықтырарлық болғандықтан, олжаның тарихын алдын ала білмесем, мен де бәлкім жанынан өтіп кетер едім. Шынында, мына жазуға кім қызығады: хатшының зейінді көзқарасына назар аударыңыз, мүсін болжам бойынша 4-6 патшалық кезеңіне жатады.

Бұл әктас мүсіннің кеудесі ағаш элементтермен інжуленген, ал көздері кристалдан жасалған деген қысқаша ақпараттың өзі жұрттың оған қарай жапырылып жүгіруіне жеткілікті болар еді деп ойлаймын.

Жақсы сақталған, түсі солғындап кетсе де көне бояулардан бөлек, көздері қызықты: олар қандай да бір өте күрделі тәсілмен орындалған, сондықтан онда қабақ та, көз алмасы да, қарашық та, торлы қабық та бар. Әрине, ерекше көздер: мыс жолақтардан, тау хрусталінен, кварцтан және арнайы бояғыштардан жасалған. Сондықтан сипаттаушылардың бәрі ақылды көзқарасқа назар аударады.

Ескерткіштің кімге тиесілі екені туралы әлі де көп нәрсе белгісіз. Уақыты да солай, 2800-2200 жылдар б.з.д. деген сан аталады. Бейнеленген адам, мүмкін, патша әулетінен болған дейді, ал оның Каи есімді текті адам болғанына күмән келтірмейді. Түсіндірме блоктар мен тұғыр сақталмаған. Қалай болғанда да, сауаттылыққа нұсқаудың өзі жоғары мәртебені көрсетеді, өйткені діни қызметкерлер мен сарай адамдарының бәрі бірдей жазуды білмеген.

Жеке өзім үшін бұл хатшы одан сайын қызықты әрі жұмбақ, себебі ол XIX ғасырда Мариэттің онымен бірге Луврға тапсырған алты мыңнан астам олжасының арасында қатты ерекшеленеді. Ол басқа хатшы мүсіндерінен қатты өзгешеленеді және жарты метрлік көлеміне қарамастан, сол залдағы үлкен, сол сияқты отырған Рамсестен де әсерлірек көрінеді. Каир мұражайында ұқсас мүсін бар, бірақ ондағы хатшы қандай да бір еркектікке жат, әлсіз көрінеді, мүмкін мойны кішкентай болғандықтан, бірақ шаш үлгісі әсерлірек