Дмитрий Донскойдың 1389 жылғы өсиеті және ІІІ Иван тұсында Ордаға алым төлеудің тоқтауы

Ұлы князь Дмитрий Донскойдың өсиетінде осы ғажайып сөйлем кездеседі. Толық сөйлемі мынадай:
«А переменит Бог Орду, дети мои не имут давати выхода в Орду, и который сын мой возмет дань на своем уделе, то тому и есть» (Ал Құдай Ордаға өзгеріс енгізсе, балаларым Ордаға «шығым» беруге тиіс емес, ал қай ұлым өз иелігінен алым жинаса, соның еншісі болсын).

Бұл жай ғана тұрмыстық провиденциализм емес, өте түсінікті дипломатиялық тұжырым. Дмитрий Иванович: Құдайдың қалауымен орда өзгерсе, яғни бұрынғыдай күш болудан қалса, онда ұлдары осыны пайдаланып, Ордаға «шығым», яғни алым төлеуді тоқтатуы керек деп өсиет етеді.

Грамота 1389 жылы, Куликово шайқасынан 9 жыл кейін және Мәскеудің өртелгеніне 7 жыл өткенде жазылған. Алайда Дмитрий Донской өз княздігінің болашағын модельдеп, Орда билігінің шектеулі екенін алғаш рет құқықтық тұрғыда көрсетеді. Сонымен қатар болашақ Мәскеу Русінің фискалдық жүйесін де жобалайды: алым жойылмайды, оны жинаған князь ұлының иелігінде қалады.

Солай болды да, бірақ Дмитрий Донскойдың балалары мен немерелерінің тұсында емес, оның шөбересі ІІІ Иванның тұсында. Ол өз билігінің басында Құдайға сілтеме жасамай, өз еркін тура жариялайды: «А коли яз, князь велики, выхода в орду не дам» (Ал мен, ұлы князь, Ордаға шығым бермейтін болсам). Ұлы князь шешімді өзі қабылдайды.

ІІІ Иванның тұжырымы бастапқыда Қараңғы Василийдің сөздеріне барып тірелгенімен, бір рет айтқаннан кейін де ол ата-бабасының «А переменит Бог Орду» деген формуласын қолдана беріп, өзінің рухани грамотасында да қалдырды. Іс жүзінде алым төлеу дәл ІІІ Иванның тұсында тоқтады.