1941 жылы 31 тамызда Елабугада, эвакуацияда жүргенде Марина Цветаева өз еркімен өмірден кетті

1941 жылы 31 тамызда Елабугада, эвакуацияда жүргенде Марина Цветаева өз еркімен өмірден кетті. Сол күні оның ұлы Мурды және үй иесін аэродром алаңын тазалауға жіберді, ол жалғыз қалып, дәлізде асылып өлді. Асүйде ұлы оралғанша әзірленген балықты қуырдақ табада қалды.

Цветаева үш хат қалдырды: біріншісі ұлына, ауыр науқас екенін және бұдан былай өмір сүре алмайтынын айтады; екіншісі оны табуға тиіс әдебиетшілерге, онда Мурды жалғыз тастамауды және оны Чистопольге Николай Асеевке апаруды сұраған, сонымен қатар қорқынышты қосымша жазба бар: «Тірідей жерлемеңдер! Жақсылап тексеріңдер»; ұлының тағдыры туралы үшінші хат Асеевтің өзіне және Синякова апалы-сіңлілеріне арналған.

Оның қазасына 85 жыл өтті, бірақ жерленген нақты орны әлі анықталған жоқ.

Петропавловск зиратындағы ресми ескерткіш 1970 жылы нақты бір қабірге байланбай, 1941 жылғы күзде жерлеулер жүргізілген шамамен аймаққа қойылды. Содан бері ақынның қайда жерленгені туралы бірнеше нұсқа бар. Бірінші нұсқа, 1985-86 жылдардағы Чурбанов нұсқасы, жоққа шығарылды: ол қабірде 1946 жылы өз-өзіне қол жұмсаған екі әйел жерленген. Екіншісі, Матвеев нұсқасы, күмән тудырып отыр, ол қабірде, ең болмағанда, эвакуацияланған ленинградтық Евгения Кириченко жатыр деген болжам бар. Зерттеуші Елена Поздинаның үшінші нұсқасы нағыз қабірді зираттың бұрышына, суға батып кеткендер мен өз-өзіне қол жұмсағандардың қабірлері арасына, құрылыс қаупі төнген қоршалмаған телімге орналастырады. Биылғы жылдыққа қарсаңда ғана Игорь Оболенскийдің нұсқасы айтылды: ол мұрағат құжаттарына сүйеніп, тас қабырғаның жанындағы, қайтыс болған күні 1941 жылғы 31 тамыз деп көрсетілген атаусыз қабірді меңзейді.

Нұсқалардың ешқайсысын дәл тексеру мүмкін емес, өйткені ол үшін қабірді ашу қажет, бірақ оған Цветаеваның шөбере туысы да, Елабугадағы музей-қорық та түбегейлі қарсы.

Таруса қаласындағы кенотаф қалып отыр, Цветаева өзінің сөзімен айтқанда, дәл сонда жерленгісі келген еді, сондай-ақ шынайы жерленген орынға қатыссыз Елабугадағы құлпытас бар. Және Тарусадан шыққан тағы бір кенотаф, оны өзенге лақтырып жіберген болатын.