Алексей Лосевтің жасырын монахтық постригі, оның скуфьясы және екі өмірлік серігі
1929 жылғы 3 маусымда философ Алексей Лосев пен оның әйелі Валентина Афон қарты архимандрит Давидтің қолынан жасырын түрде монах атанып, Андроник және Афанасия есімдерін қабылдады.
Бұл «дүниедегі» монах болып қабылдану рәсімі еді, яғни монастырға кетпей-ақ жасалған. Адам әдеттегі өмірін жалғастыра береді, бірақ монах антын қабылдайды.
Студенттер де, әріптестер де көбіне онжылдықтар бойы ештеңе сезбеді, құпияны жақын шеңбердегі таңдаулылар ғана білді. Тек кейінгі жылдары ғана Лосев туралы православ ойшылы және монах ретінде жиірек айтыла бастады.
Монах киімінің ішінен Лосев біртүрлі ғана затты тағып жүрді: кішкентай қара скуфья. Лосевтің ақсүйектікке тән бейнесіне, үнемі костюм мен галстук киіп жүретініне қарағанда, бас киім орынды әрі үйлесімді көрінді, сол жылдары ескі ғалымдар арасында таралған қара академиялық қалпақ деп қабылданды. Алайда бұл танымай кетуге болатын монах скуфьясы еді.
Лосевтің бірінші әйелі Валентина Михайловна астроном-ғалым болды, 1930 жылы ол күйеуімен бірге «шіркеушілердің монархиялық ұйымы» ісі бойынша тұтқындалды. Лосевке 10 жыл, оған 5 жыл берілді. 1920 жылдары Лосевтің кітаптарының цензурадан өтуіне дәл Валентина Михайловна қол жеткізіп отырды. 1933 жылы Екатерина Пешкованың араша түсуінің арқасында ерлі-зайыптылар мерзімінен бұрын босатылды. Олар 32 жыл бойы Вячеслав Иванов «дүниеге жат махаббат» деп атаған өмірді, «біртұтас крестің екі қолындай» өмір сүрді.
Аза олардың үйінде тұратын жас аспирант еді. Валентина Михайловнаны науқас жайлағанда, ол Аза Тахо-Годиға: «Қолдан қолға тапсырамын», деп айтты. Әрі Алексей Фёдоровичты ешқашан жалғыз тастамауды өтінді. Осылайша құпия монах Лосевтің одан 40 жас кіші екінші «әйелі»-қарындасы пайда болды. Аза Алибековна серігінен 37 жыл артық жасап, 2025 жылы 102 жасында қайтыс болды, соңғы күніне дейін Лосевтің мұрағатын сақтап, зерттеушілердің хаттарына жауап беріп отырды.
Аза Тахо-Годидың қызықты әңгімесі бар: Булгаковтың «Мастер мен Маргаритасында» «М» әрпі бар қара қалпақ кездеседі, ал Булгаковтың өзінің Лосевтің университеттегі жолдасы Павел Попов деген досы болған. Попов достарының арасында жүріп, Лосевтің тағдыры мен келбетін Булгаковқа суреттеп бере алған болуы мүмкін.
