1551 жылғы Стоглав соборы шешімдеріндегі музыкалық ойын-сауыққа тыйым

Балалайкаларға тыйым салуды әдетте 1648 жылғы патша Алексей Михайловичтің жарлығымен байланыстырады, онда ішекті аспаптарды жою бұйырылған.

Бірақ музыкалық көңіл көтерулерге тыйым салу идеясы бастапқыда 1551 жылғы Стоглав кеңесінің жауаптарында қаланған болатын. Кеңес тарау санына қарай осылай аталған, ол қоғамдық, шіркеулік, мемлекеттік және жеке өмірдің әртүрлі жақтарын реттейді.

Атап айтқанда, «Тоқсан екінші тарау» смычоктар, гусли мен сопелкаларда ойнауға, кез келген гуделкаға, гудоктарға, скрипкаларға және «масқара әзіл-сықақ пен би билеуге» тыйым салуды ұсынады, өйткені олардың салдарынан адамдар «әрбір қасиетті қызметтен қол үзеді».

Алайда сол дәуірдің көптеген құжаттары бұл тыйымдарға жиі мән берілмегенін растайды.

Стоглав кеңесінің өзі өте қызықты және өз заманы үшін, күмәнсіз, озық кітап. Бірақ өкінішке қарай, пайда болғаннан кейінгі 300 жыл бойы ол бірде-бір рет басылып шықпады. Оны алғаш рет 1860 жылы Лондонда жариялады, мен тыйым салынған көңіл көтерулер туралы жазбаларды дәл сол басылымнан келтіріп отырмын. Құжат көп жыл бойы даулы болып саналды, бірақ бүгінде ғалымдардың басым бөлігі оның шынайы екеніне бейім.

Жуық арада Стоглавтың өзіме ең ұнайтын тұстары туралы толығырақ айтып беруім мүмкін.