Парфенон мен басқа грек ғибадатханалары сәулетіндегі сызықтардың әдейі қисаюы

Классикалық грек сәулетінің ең таңдаулы үлгілерінде, яғни Парфенонда, Гефестейонда, Коринфтегі Аполлон храмында және Зевс храмында, мінсіз түзу сызықтардың әдейі болмайтыны анықталып отыр. Шедеврлеріне ерекше нәзіктік беретін де дәл осы ойластырылған түзу сызықтардың қисаюы мен тік сызықтардың еңкеюі.

Мысалы, Афин Парфонының портик бағаналары біршама құрсақты пішінде жасалған, олар мінсіз түзу болып көрінуі үшін. Әрі бағаналар бірдей қашықтықта орналаспаған: шеткі бағаналар көршілерінен сәл жақынырақ қойылған. Оған қоса, бағаналар ішке қарай аздап еңкейіп тұр. Үш сатылы іргетас, яғни стилобат, жоғары қарай иілген, сол сияқты бағаналардың үстіндегі арқалық, яғни архитрав, жоғары өрлеген қисықтыққа ие.

Перспектива мен биіктікті ескере отырып жасалған дәл осы көзбен түзетулер ғимаратқа алыстан қарағанда мінсіз көрініс береді. Бағаналар толықтай түзу болса, олар тегіс емес, сыртқа қарай созылған сияқты қабылданар еді.

Жай көзге дерлік байқалмайтын шамалы қисықтықты саналы түрде енгізе отырып салу геометриялық тұрғыдан дұрыс элементтерді қолданудан әлдеқайда күрделі болғаны анық. Перспективаны түзету неғұрлым күрделі есептеулерді және параметрлері жалпы қатардағы орнына да байланысты бөлшектерді дара тәртіппен жасауды талап етті.

Нәтижесінде Парфенон қол жетпес үлгіге айналады, оның ішінде мінсіз түзу ештеңе болмаса да, ал блоктарды жеке өңдеу оны тұрғызуды өте қымбат, демек беделді етеді