II Александр патшалығының мерейтойына арналған Бородиннің «Орта Азияда» музыкалық картинасы
Қазақстанға сапары кезінде Рим Папасы Франциск бұрын Орталық Азия туралы Бородиннің музыкасынан басқа ештеңе білмегенін мойындады. Композитор ешқашан тұрмаған, қызмет етмеген және болмаған Орталық Азия аймағы мен, бәрінен бұрын, Александр Порфирьевич Бородин арасындағы байланысты, оның 1880 жылы жазылған атақты «Орталық Азияда» симфониясы туралы білмейтін адамға аңғару өте қиын.
Жағдай мынадай болған. Александр II патшаның билік құрғанына 30 жыл толуына орай антрепренерлер Татищев пен Корвин-Круковский император билігінің белестерін бейнелейтін тірі суреттері бар үлкен сахналық қойылым жазды, ал сол суреттерге музыкалық сүйемел жазу керек болды. Оркестрге арналған музыка жасауға олар Петербургтің көрнекті музыканттарын, оның ішінде Римский-Корсаковты, Направникті, Мусоргскийді, Лядовты және Бородинді тартты.
Мусоргский «Карсты алу» маршын, Римский-Корсаков «Даңқ» хорын, ал Бородин «Орталық Азияда» шығармасын жазды. Бірақ сол кезде тапсырыс берушілер қайдадыр із-тозсыз жоқ болды да, шығармалар бастапқы мақсаты бойынша сұранымсыз қалды. Композиторлар өз пьесаларын әртүрлі концерттерге орналастырды. Ал флейта, гобой, ағылшын мүйізі, кларнеттер, фаготтар, валторналар, керней, тромбон, литавра және ішекті аспаптардан тұратын оркестрге арналған «Орталық Азия» музыкалық картинасы танымал бола бастады.
Еуропада жүргенде Бородин шығарманы Листке көрсетті, ол оны өте жоғары бағалады. Нәтижесінде Бородин партитураны тіпті Листке арнады. Еуропалық көпшілік те Бородиннің бұл туындысын жақсы көрді. «Орталық Азияны» Ресейде де, Еуропада да жиі орындайтын болды, және ол әрқашан үлкен табысқа ие болды. «Князь Игорь» сияқты жаңғырықты болмаса да, көріп отырғаныңыздай, бүкіләлемдік мойындауды Бородинге бір жарым ғасырдан кейін де қамтамасыз етіп отыр.
