Гермонасса-Тмутаракань қалашығындағы мәдени қабаттың биігінен көрінетін Тамань шығанағы мен ортағасырлық іргетастар
Гермонасса-Тмутаракань қалашығындағы мәдени қабаттың биігінен көрінетін Тамань шығанағы мен ортағасырлық іргетастар. Қазір ескерткіштің тек шағын бөлігінде ғана жұмыс жүріп жатыр, жекелеген жерлері опырылып кетуден жоғалған, бір бөлігі суға батқан, ал кей тұсы заңсыз салынған коттедждердің астында қалған. Үзіліспен зерттелген тағы бір бөлігі бірнеше метр топырақпен көміліп, егістікке айналдырылған. Өткен ғасырдың ортасында, мұнда кезектесіп зерттеу жүргізіліп тұрған кезде, оны қаза бастап, ғимараттардың іргетастарын тапты, соның бірі, сірә, үлкен әрі атақты ғибадатхана болса керек. Алайда қысқа үзілістердің өзінде ескерткіш жергілікті тұрғындардың қатты сынағынан өтті: олар оны тек тасқа бөлшектеп алып қана қоймады (ал бұл өңірде тас өте тапшы), сондай-ақ бөлшектеуге келмейтін аса берік қаңқаларын динамитпен жарып жіберді. Сондықтан жергілікті колхоз төрағасы ерікті шешім қабылдап, экскаватор айдатып әкеліп, қазбаны қалың топырақ қабатымен көмдіртті. Міне, объектіні ин-ситу консервациялаудың осындай аяусыз әрі кері қайтаруы қиын тәсілі.
