1930 жылғы Кіші кеңестік энциклопедиядағы жаза ұғымы және бүгінгі қылмыстық құқық
1930 жылғы «Шағын кеңестік энциклопедияның» «Жаза» деген мақаласында анықтамадан бөлек өте бейнелі бір түсініктеме бар:.
«буржуазиялық «сот төрелігі» әлі күнге дейін жаза кінәның өтеуі бола отырып, оны «өтейді» деген ілімді пайдаланады, бірақ капиталистік қылмыстық соттың таптық міндеті мүлде бұл емес, қанаушылардың үстемдігін қамтамасыз ету үшін жаза қолдану болып табылады».
Әрі қарай:
«кеңестік қылмыстық құқыққа жаза ұғымы жат. Ол қылмыстық репрессия шараларын тек әлеуметтік қорғаныс шаралары ретінде ғана қарастырады».
Сонымен бірге, сол автордың «Әлеуметтік қорғаныс шаралары» мақаласында мынадай хабарлайтыны қызық, бұл:
«соттың қылмыскерлерге әлеуметтік қауіпті адамдар ретінде, олардың әлеуметтік қауіптілігіне сәйкес қолданатын мәжбүрлеу шаралары, жаза ретінде емес; егер жазаға оның эквиваленттілігі (тепе-теңдігі), қылмыс пен кінәға қатысты пропорционалдылығы тән болса, онда әлеуметтік қорғаныс шаралары таза күйінде эквиваленттілік мәселесіне тәуелсіз, тек қылмыскердің әлеуметтік қауіптілігіне ғана байланысты қылмыстық мәжбүрлеудің бір түрін құрайды».
Жалпы, осы мақалаларды мұқият оқып шықсаң, 2021 жылы да біз 1930 жылғы «Шағын кеңестік энциклопедияда» меңзелген терминологиялық шеңберде өмір сүріп жатқанымыз оп-оңай байқалады: ол бүкіл қылмыстық-процестік жүйе үшін принципті ұғымды заңдық нақтылықтан өте кең саяси анықталмағандыққа өте ыңғайлы түрде жетелейді.
