1895 жылы Сан-Диего маңынан табылған бойы 2,54 метрлік үнді мумиясы жалған болып шықты

1895 жылы Сан-Диегоның маңынан ұзындығы 2,54 метр болатын үндістің мумияланған денесі табылды. Мумия бұрын-соңды өмір сүрген адамдардың ішіндегі ең ұзын бойлысының сүйегіне жатқызылды. Ғалымдардың бағалауынша, табылған ер адам тірі кезінде 274 сантиметрден де ұзын болуы мүмкін еді.

Бірегей мумия нағыз сенсацияға айналды. Бірнеше мұражай бірден экспонатты сатып алуға құлшыныс танытты, әсіресе Смитсон мұражайы Атландадағы жәрмеңкеге мумияны тексеру үшін ғалымдар тобын жіберді, онда 250 жылдық көне жәдігер көрмеге қойылған болатын. Америка Этнология бюросының басшысы профессор Дж. Макги мен Смитсон университетінің салыстырмалы анатомы профессор Лукас олжаны зерттеп, нәтижеге риза болды.

Еріннің астынан тістер табылды, кеуде торынан қабырғалар сырттай шығып тұрды, тері жамылғысы мен шаш біршама жақсы сақталған екен. Бірақ бір аяғының сүйегі жалаңаштанып тұрған, және сол сүйектің «балғындығы» мен майлылығы зерттеушілердің назарын аударды: ұстағанда жұғымды сезілген, ол осындай көне дәуірге лайық дәрежеде кеуіп, кеуектенбеген еді.

Осы бір ұсақ жайт ғалымдарды алғашқы қарағанда қанағаттандырған мумияны әлдеқайда мұқият зерттеуге мәжбүр етті. Жамбас пен аяқ сүйектерінің арақашықтығы қалыптыдан әлдеқайда үлкен болып шықты. Шашты зерттегенде, ол джуттен және басқа да өсімдік талшықтарынан жасалғаны анықталды, терінің құрылымы да талшықты болып шықты. Нәтижесінде мумияның сүйек қаңқасы нағыз адам сүйектерінен құралғаны, олардың еті аммиакпен тазартылып, мумияланған терінің көрінісін беру үшін шайырланған таңғыштармен қапталғаны белгілі болды.

Жалған жасаған шеберлер гипс бас сүйектері мен ағаш қаңқалары бар мұндай сенсациялық олжаларды бір-екі ондықпен шектеліп қалмай жасаған, олар америкалық мұражайлар мен жеке жинақтарға тарап кеткен деп болжанады. Сондықтан әрбір үнді ханшайымына мен текті байырғы тұрғынға сене беруге болмайды.