Эфестік Артемиданың культтік мүсіні және Жеті ғажайыптың бірі саналатын храмның тағдыры
Жеті кереметтің бірі, Эфестегі Артемида ғибадатханасының культтік мүсіні осылай көрінеді. Бұл сол ғибадатхана, оны б.з.д. 356 жылы Герострат өртеп жіберген, бұл күн Ұлы Александрдің туған күні болған деседі. Александр Македонский бір кезде ғибадатхананы қалпына келтірген, ол IV ғасырға дейін, яғни христиандықтың Рим дініне айналуына байланысты қиратылғанға дейін тұрды. Түпнұсқа, әрине, сақталмады: оның сүйегі ағаштан болатын, ғибадатхананы әр жылдары жайлаған өрттер мен су тасқындары көне дүниенің шедеврін жер бетінен өшіріп тынды. Мүсін бүкіл антикалық әлемге белгілі еді, оны көптеген авторлар сипаттап, әртүрлі суретшілер бейнелеген, сондықтан оны сақталған сипаттамалар бойынша қайта жасады, және біздің заманымызда Эфестегі Артемиданың көптеген нұсқасы бар. Кейде көпемшекті Артемида деп аталатын мүсін шын мәнінде ару-тазалықпен теңестірілген араның жұмыртқалары пішініндегі көне фетиштермен немесе бұқаның уық-жұмыртқасына меңзейтін былғары қалталармен безендірілген болуы мүмкін: кем дегенде емшек ұштарының болмауы соған меңзеуі ықтимал.
