Лев Толстойдың ер адамдарға көзқарасын сипаттайтын, жиі Лев Николаевичтің жастық және жігіттік шағындағы гомосексуалдығының дәлелі деп түсіндірілетін екі қызықты әрі әжептәуір көп таралған мәтін бар

Бірінші мәтін: 1851 жылғы 29 қарашадағы күнделік жазбасы, сол кезде Толстойдың жасы 23-те еді:

«Мен ешқашан әйелге ғашық болған емеспін.
<…>
Ер адамдарға өте жиі ғашық болдым: бірінші махаббатым екі Пушкин болды, содан кейін екінші ретте Сабуров (?), үшіншіде Зыбин мен Дьяков, төртіншіде Оболенский, Блосфельд, Иславин, тағы Готье және басқа да көптеген адам.
Осы адамдардың ішінен мен тек Дьяковты ғана сүйіп келемін.
Мен үшін махаббаттың басты белгісі: сүйген жанды ренжітіп алудан немесе оған ұнамай қалудан қорқу, жай ғана қорқу.
Мен педерастияның мүмкіндігі туралы түсінік алмай тұрып-ақ ер адамдарға ғашық болдым; ал білгеннен кейін де жыныстық қатынастың мүмкіндігі туралы ой ешқашан басыма келген емес.
Еш нәрсемен түсіндіруге болмайтын жүрек бұрудың оғаш мысалы: Готье. Онымен кітап сатып алудан басқа ешқандай қатынасым болмаса да, ол бөлмеге кірген кезде мені қызу шарпып кететін.
Иславинге деген махаббатым Петербургтегі өмірімнің тұтас 8 айын былғап тастады. Байқамай болса да, оған ұнаудан басқа ештеңе туралы ойламадым. Мен сүйген адамдардың бәрі мұны сезді, және маған қарау олар үшін ауыр екенін аңғардым. <…>
Мен әйелдерді өте жиі қызғандым.
Мен махаббаттың мұратын түсінемін: сүйген жанға өзіңді толық құрбан ету.
<…>
Таңдауға сұлулық әрдайым көп әсер етті; дегенмен Дьяковтың мысалы бар; бірақ біз онымен Пироговодан қайтып келе жатқан түнді ешқашан ұмытпаймын: мен жамылғының астына тығылып алып, оны сүйгім және жылағым келді. Бұл сезімде де нәпсіқұмарлық болды, бірақ оның бұған қалай келіп қосылғанын шешу мүмкін емес; өйткені, өзім айтқанымдай, қиялым маған ешқашан шәкіртсіз суреттер салған емес, керісінше, менде [сызылған: тумысынан] қорқынышты жиіркеніш бар».

Бұл сөздерді қалай бағалап, қалай түсіндіру керек екенін өздеріңіз шешесіздер, бірақ оларды көбіне Толстой туралы көптеген өсек-аяңмен байланыстырады. Әрине, бұл түбегейлі қате, алайда Толстойдың Чертковпен және, сирегірек, Чичеринмен жақындығы туралы аңыз қабатындағы мәліметтерді қамтиды.

Екінші мәтін: өмірбаяндық, бірақ бәрібір көркем «Балалық шақ» повесінің XVIII тарауынан «Ивиндер» үзіндісі, онда басты кейіпкердің атынан мынадай сөздер айтылады:

«Келгенімізден көп ұзамай біз өзіміздей жастағы Ивин деген үш баламен таныстық.
<…>
Мен екі кішісін есімнен танып қалардай жақсы көрдім, және олар үшін бәрін де құрбан етуге әзір болатындай жақсы көрдім; достықпен емес, алғаш рет сүйетіндер ғашық болатындай ғашық болдым: олар туралы армандап, жылайтынмын. Мен оны осылай сүйдім….
<…>
Егер сезімімді жеткізуге тырысқан болсам, оны жай ғана қарапайым жақындық деп қабылдар еді, бірақ маған бұл ұнамады, және мені түсінбейтінін алдын ала сезгендіктен болса керек, бұл тәтті сезімді терең жасырдым, және неліктен кейін, енді сонша қатты сезінбей қалған кезде, махаббатты мойындаудан ұялуды да қойдым?»

Ивиндердің бейнесінде Лев Толстой сол жылдары өзіне таныс граф Иван Мусин-Пушкиннің ұлдары Алексей мен Александрды сомдаған деп есептеледі, олар күнделікте де дәл сондай мәнмәтінде аталады.

Бірақ жалпы алғанда, бұл ұлы адамдардың өмірбаяндарынан табуды және өткір не ұят естілетіндей етіп түсіндіруді көпшілік ұнататын жағымсыз әрі екіұшты тақырыптардың бірі. Менің ойымша, бұл мойындауларда таңғаларлық түгіл, ерекше ештеңе де жоқ, тек адамның өз сезімталдығын, мүмкін жыныстылығын түсінуге және ұғынуға тырысқан тәжірибесінің сипаттамасы ғана, бұл принципті түрде қалыпты және, шынын айтқанда, әркімге өмірдің белгілі бір кезеңінде қажет, сондықтан «Балалық шақ» мәтінімен бізді орта мектепте-ақ таныстыратыны кездейсоқ емес.