Гейненің «Екі гренадер» өлеңі Шуман мен Вагнер музыкасында және Фет аудармасында
Генрих Гейненің «Екі гренадер» өлеңі өз заманында аса танымал болған, оны Роберт Шуман мен Рихард Вагнер музыкаға салған. Өлең көп аударылды, орыс тіліндегі аудармалардан Фет пен Гумилев аудармалары ең танымал. «Екі гренадердің» ықпалын Мусоргскийдің атақты «Қолбасшысынан» да байқауға болады: композитор өз әнінде Гейне жолдарын мазақ етеді. Гейненің жолдарына Наполеон шабыт бергені күмәнсіз, кейде тіпті өлең Бонапарттың өліміне байланысты әсермен жазылған деп те айтады, бірақ бұл дәл олай емес: өлең 1819 немесе 1820 жылы жазылған деп саналады, дегенмен Гейненің өзі тіпті 1816 жылды көрсеткен.
«Екі гренадер» Фет аудармасында:
Во Францию два гренадера пошли, —
В России в плену они были, —
Но только немецкой достигли земли,
То головы тут же склонили.
Печальная весть раздалася в ушах,
Что нет уже Франции боле,
Разбита великая армия в прах,
И сам император в неволе.
И слёз гренадеры не в силах сдержать,
Так горько то слышать им было!
И молвил один: — О, как тяжко дышать!
Как старая рана заныла!
Другой промолвил: — Конец всему!
С тобой бы я умер с печали!
Но ждут там жена и ребята в дому, —
Они без меня бы пропали.
— Что́ значат мне дети, что́ участь жены!
Душа моя выше стремится:
Пусть по миру ходят, когда голодны! —
В плену император томится!
Исполни ты просьбу, собрат дорогой:
Когда здесь глаза я закрою,
Во Францию труп мой возьми ты с собой,
Французской засыпь там землёю.
И крест мой почётный на сердце моё
На красной положишь ты ленте,
И в руку мою положи мне ружьё,
И шпагу мне тоже наденте.
Так буду лежать я во гробе своём,
Как бы на часах и в молчаньи,
Покуда заслышу я пушечный гром,
И топот, и конское ржанье:
На гроб император наедет тут мой,
Мечи зазвенят отовсюду,
И, встав из могилы в красе боевой,
Спасать императора буду.
Жолма-жол аударма