Нобель сыйлығының лауреаттары жазған оқылған кітаптар тізіміне тағы бір белгі қоямыз
Нобель сыйлығының лауреаттары жазған оқылған кітаптар тізіміне тағы бір белгі қоямыз. Оңтүстік кореялық жазушы Хан Ганның мәтіндерімен орысtілді оқырман бірнеше жыл бұрын-ақ таныса алатын еді: Ресейде биылғы нобелиат қайраткердің екі романы жарық көрді: «Вегетарианка» және «Адами әрекеттер».
«Вегетарианкада» біз Ким Ёнхе есімді әйелдің тарихын білеміз: ол бірінен соң бірі келген мазасыз, қорқынышты, қанды түстерден кейін етті тастап, вегетарианкаға айналады. Басты кейіпкер туралы оның отбасының үш мүшесі, күйеуі, жездесі және әпкесі айтқан әңгімелерден хабардар боламыз. Оның тарихы біршама қуаныштан ада, түссіз әрі мұңды. Роман шебер жазылған. Фон ретінде патриархалды оңтүстік кореялық қоғамның көрінісі алынған: онда әйелдердің дербестігінің пайда болуы негізінде қайтымсыз өзгерістер басталады, теңқұқықтылыққа қол жеткізудің ұялшақ талпыныстарымен байланысты қақтығыстар туындайды.
Кітап жеңіл емес. Қою боялған, бір жағынан біршама феминистік ұстанымда қайралған, екінші жағынан адамның тағдыры үшін терең трансценденттік күйзелістері бар, әрі дерлік басынан-ақ ащы финалы айқын көрінеді. Басты кейіпкер әлсіз, титықтаған, депрессияға түскен, біртіндеп жай ғана есінен ауады. Біз оның трагедиясына үш түрлі адамның көзімен қараймыз, олар оған көмек қолын созбайды, керісінше өз көз алдында өрбіп жатқан қасіретке немқұрайлы қарайды: күйеуі ренішке берілген, жездесі құштарлыққа берілген, әпкесі түсінбеушілікте.
Бір деталь есімде қалды: Ёнхенің жездесі, яғни әпкесінің күйеуі атынан айтылатын бөлімде, ол бақытсыз әйелді қалап отырғанда, басты кейіпкердің денесіндегі моңғол дағының аталуына назар аудардым. Бұл құймышақ не бөксе аймағындағы терінің тұқым қуалайтын пигментациялық ерекшелігі, моңғолоид нәсілінің көптеген өкілдеріне тән. Кейде бұл дақты «Шыңғыс ханның белгісі» деп атап, шыңғысылар әулетімен туыстықтың нышаны деп байланыстырады.
Сюжет бойынша Ёнхе ақыры өсімдікке айналуы тиіс. Жедел жәрдем көлігінің терезесінен көрінетін көрініс дәл осы тұйықталуды меңзейтін тәрізді. Рецензияларда сол тақырыптағы корей ақынының жолы аталады: «адамдар өсімдік болуы керек деп сенемін». Алайда маған романға Юнгтың мына сөздері лайықтырақ сияқты: «адамдар өсімдіктер секілді өседі, бірі жарықта, екіншісі көлеңкеде, ал көбіне дәл көлеңке керек, жарық емес»
