Балетмейстер Булат Аюханов, би театрының негізін қалаушы, 13 желтоқсанда Алматыда қайтыс болды

13 желтоқсанда Алматыда көрнекті балетмейстер, балет әртісі Бұлат Аюханов өмірден озғанын қайғырып естідім. Биыл ол 85-ке толар еді.

Бұлат Ғазизұлымен біз 2011 жылдан бері таныс болдық, мен осы ғажайып әртіс туралы жиі әңгімелеп, жазып жүрдім. Бұлат Аюханов маған керемет әзіл-оспақ сезімі бар, білімді, қуатты адам болып есімде қалды: ол балет әлемінің дарабоздары, әлемдік сахнаның сахна сыртындағы өмірі және КСРО-дағы балет тіршілігі туралы әңгімелерін талмай бөлісетін. Ол барлық көрінісінде ерекше болды: сыртқы келбетінде де, сөйлесу мәнерінде де, мәдениетке көзқарасында да, педагогикалық тәсілінде де. Аюханов «Өмір бойы pas de bourrèe» деген кітап жазып, XX ғасыр балетінің сонша жұмбағының пердесін ашамын, оны, сірә, мың еуродан сату керек болады деп әзілдегені есімде.

Бұлат Аюханов соңғы күніне дейін өз би театрын басқарды. Ол 1967 жылы «Алматының жас балеті» хореографиялық миниатюралар ансамблі ретінде пайда болған, бұл КСРО үшін бірегей жағдай еді: педагог, балетмейстер, бұрынғы академиялық театр солисі би үшін арналмаған музыкаға балет қоюды міндет етіп алған ұжым құрады. Ұзақ уақыт Алматы хореография училищесін басқарды. Соңғы жиырма жылда оның труппасы Академиялық театр деген мақтаулы атақты иеленді. Аюханов жастайынан-ақ жарқын құбылыс болды, қателеспесем, Одақтағы балет труппасының ең жас жетекшісі болды десе де болады. Ал қартайғанда театрдың тірі аңызына айналды.

Бұлат Аюханов кеңестік балеттің үздік дәстүрлерін бейнелейді, Қазақстан мәдениетінің сөзсіз қазынасы болып табылады, оның басты еңбектерінің бірі қазақ мемлекетін әлемдік аренада таныстыруы болды: ол шетелдік көрерменді қазақ театры мен биімен таныстырып, халықаралық қауымға қазақстандық композиторлардың есімдерін ашты, өйткені Аюхановтың көптеген қойылымдары дәл отандық авторлардың музыкасына жасалған.

Аюхановтың есімі баяғыда тарихқа енді, бірақ оның жады да өте ұзақ және жарқын болатынына сенімдімін