Бүгін келіссөздерде Солтүстік соғыс еске алынды деп жазылып жатқандықтан, мен де Ништадт бітіміне дейінгі оқиғаларға тоқталайын

Сонымен. Швециядағы елшілікті 1720 жылғы қыркүйекте, ресми сылтауы бойынша І Фредриктің жуырдағы таққа отыру рәсімімен құттықтау үшін, маңызды сарай шенеунігі де, дипломат та емес, Петрдің ерекше тапсырмаларын, оның үстіне патшазада Алексейді Ресейге қайтару сияқты аса маңыздыларын орындаушы генерал-адъютант Александр Иванович Румянцев басқарады.

(29 қыркүйек)

Ең маңызды мәселені, яғни бітім мәселесін, сол кездегіше айтқанда, армистиция жасауды талқылар алдында, Петр берген ынструкцияға сәйкес, Румянцев мынадай ұсақ-түйектерді талқылады: орыс елшісі Долгоруковқа Петербургке жүру үшін паспорт беру, әскери тұтқындар туралы мәліметтер беру және оларға ақша қаражатын төлеу, орыстарды швед тұтқындарына «біреуге біреу» және «шенге шен» ережесі бойынша айырбастау және, ақырында, бітімгершілік уақытша тоқтату.

(30 қыркүйек)

Соңғы мәселе патшаға жеткізілді, ол Румянцев қандай ұсыныстар жасауға уәкілетті екенін сұрады. Ешқандай ұсыныс жоқ, ол патша мәртебелісіне Петрдің құрметін, конзидерациясын және партикулярлық көршілік достықты, қанды соғыстың тоқтатылуын және тұрақты бейбітшілік орнатуды тілейтінін жеткізуге ғана уәкілетті.

Швед патшасы бітімгершілікті тілеуші швед тарапы туралы вена қауесеттерімен өзінің байланысы бар екенін теріске шығарды, бірақ егер сөз бәрібір уақытша бітім туралы болып қалса, Румянцевтің өкілеті бар ма деп сұрады. Иә, бар: егер швед жағынан келіссөз жүргізуге өкіл тағайындалса, ол өз өкілеттігін жария етеді.

(2 қазан)

Шведтер тұтқындарды біреуге біреу емес, картельмен, яғни бәріне бәрін айырбастауды ұсынды. Жоқ, жалпы айырбас Петрге жараспайды. Румянцевтің өкілеті бітім мерзімдерін белгілеуге мүмкіндік берді.

- Сізде бітім жасасу туралы патша жарлығы бар ма?
- Сізден әзірге ұсыныс түскен жоқ, бірақ егер бейбітшілікті қаласаңыз, келіссөз орнын тағайындау керек.

(3 қазан)

- Тұтқындарды петрлік тәсілмен айырбастамаймыз, тек жалпы түрде ғана. Уақытша бітім жасасу да орынсыз. Дегенмен бітім жасасу туралы келіссөз жүргізуге өкілеттігіңіз бар ма?
- Жоқ. Қарсы ұсыныс: орыс және швед суларында әскери емес кемелердің еркін жүруі, Ресейге оралу үшін жіберу грамотасы.
- Еркін жүру келісілді, ақ жалаумен. Грамотаға келер болсақ, күте тұруыңызды сұраймын.

(5 қазан)

Ресей мен Швеция кемелерінің ақ жалаумен еркін жүзуі болмайды. Соғысушы тараптардың барлық байланысы Гамбург арқылы жүзеге асырылады.

(6 қазан)

Қоштасу қабылдауы.

(10 қазан)

Ауа райының қолайсыздығына байланысты аттануды кейінге қалдыру туралы өтініш.

(15 қазан)

Патша тұтқындарды картельмен айырбастауда қыр көрсетіп отырғанын хабарлайды. Егер бітім жасасу туралы келіссөздер басталса, швед тарапы уақытша бітімге келіседі. Ақ жалаумен еркін жүзуге рұқсат етілді. Румянцев бейбіт келіссөздер орнын атауды сұрайды.

(16 қазан)

Тұтқындарды картельмен айырбастау ниеті тағы да расталды. Келіссөздер Обода өтеді.

(17 қазан)

Қоштасу түскі асы.