Бейнелеу өнеріндегі Жылымықтың қараңғы жағы туралы көрме, Свешниковтен Прокуратоваға дейін

Оттепель XX ғасырдағы мәдениетіміздің аса маңызды белестерінің бірі болғанымен, оның көлеңкелі тұстары да болды, «Қараңғы оттепель» көрмесі Вознесенский орталығында дәл осыны арқау етті.

Бұл қараңғы тұстар деген не? Көлеңкеде қалған, аз танымал өнер. Көрме афишаларына ешқашан шықпаған есімдер. Оттепельдің атақты суретшілері мұрасының аз жарық түскен бөліктері. Айтпауды жөн көрген шеттетілген сюжеттер мен тақырыптар. Қараңғы дегеніміз мистикалық, о дүниелік дегенді білдіреді. Қараңғы дегеніміз түсініксіз әрі күрделі дегенді де білдіреді. Вознесенский орталығының барлық жобаларында жырланатын Оттепельге тікелей қарсы қою жоқ. Жай ғана Оттепель дәуіріндегі адам өмірінің көпшілік көрермен мен оқырман назарынан тыс қалған жақтарына көңіл бөлінген.

Әдебиеттегі қараңғы оттепель кеңірек танымал және жақсырақ зерттелген. Ал бейнелеу өнерінің бұл саласы замандастардың назарынан тыс қалып қойды. Көрме бұл олқылықтың орнын ішінара толтырады: ең алдымен өмірінде жеке көрмесі болмаған суретшілердің, мысалы Владимир Ковенацкий мен Владимир Пятницкийдің жұмыстарын көрсетеді. Алексей Смирнов фон Раухтың аз көрсетілетін шығармашылық кезеңдерін ашады. Қараңғы-оттепельдік идеялары бастан-аяқ өтетін Борис Свешниковтің ретроспективасымен таныстырады. Тіпті Плавинскийдің өзі күтпеген қырынан көрсетілген: ол ессіз антиутопиялық қаланың сәулетшісі ретінде емес, монологтық пікірлер іспетті картиналары бар ерте кезеңімен көрінеді.

Көрме екі қабатқа орналасқан. Төменде біз қараңғы қалаға сырттан қарағандай боламыз: оның жалпы көрінісін, жападан-жалғыз діңгектердің аясындағы alacакөлеңке сәулетті көреміз. Жоғарғы қабат Оттепельдің дәліздерінің ішіне шақырады. Шағын графикалық формадан, экслибристен, мультипликациялық сипатта ойналған линогравюрадан бастап, живописьтік психопортреттерге және шіркеу суреттеріне дейін. Соңғы залда ғарыштықтың мен нонконформизмнің аралығындағы, мен бірінші рет естіген суретші Наталья Прокуратованың өте күшті жұмыстары: живопись, фото және лукастық гобеленге ұқсас нәрселер, олардың жіптерін Прокуратованың өзі тоқып, бояған.

Ең есте қалатын объект: қарапайым адамдардың отбасылық мұрағаттарынан алынған қара-ақ суреттермен көмкерілген телефон кабинасы. Олар нақты фотосуреттерден гөрі мистикалық триллерге арналған жасанды интеллект генерацияларына көбірек ұқсайды