Мұндай егжей-тегжейді білмеппін: ХХ ғасырдың басында Америкадағы православие христиандарын Ресей мемлекетінің агенттері деп айыптаған екен
Мұндай егжей-тегжейді білмеппін: ХХ ғасырдың басында Америкадағы православие христиандарын Ресей мемлекетінің агенттері деп айыптаған екен. 1901 жылы Мәскеулік әулие Тихон АҚШ-та епископ болып тұрған кезде, православиені қабылдаған кез келген адам Ресей бодауына айналады және патшаға мәжбүрлеп адалдық антын береді деген айыпты «мағынасыз сөздер» деп атады.
Әулие Тихон Аляскадағы өз миссиясын осы жерді орыстандырды деген айыпқа жауап беріп, оны түбегейлі жалған деп атайды. Бұл жөнінде ол 1899 жылы мырза Шелдон Джексонға жазған хатында айтқан:
«Біз орыс патшасы үшін тек ол Православие Шіркеуінің қамқоршысы болғандықтан ғана дұға етеміз, оның жомарттығы арқылы жергілікті православие дін қызметкерлері мен мектептер қолдау табады; бірақ біз ешкімді оны өз жерімізде біздің билеушіміз ретінде дұға етуге мәжбүрлемейміз. Керісінше, оған арналған дұғалармен қатар Құрама Штаттар президентіне де дұға жасалады».
Әңгімеде Канададағы Восток елді мекеніндегі храмды киелеу кезінде әулие Тихон осы айыптарға егжей-тегжейлі тоқталады.
…шақырушылардың үні бүгін де естіледі. Бұл шақырушылар — апостолдардың ісінің мұрагерлері мен жалғастырушылары, бас пастырлар мен пастырлар және олар жіберген адамдар.
Олардың үні соңғы жылдары сіздердің елдеріңізге де жетті, және осы құтқарушы үнге мұнда тұратындардың кейбірі жауап берді, ал басқалары немқұрайды қарап, егістігіне және саудасына кетіп қалды, енді бірі тіпті шақырушыларға өкпе артты. Шынында да, Құдайдың даналығын ұстанушыларға мұнда кейде қаншама қорлау, өтірік және жала тыңдауға тура келеді.
Бізді латындардың үнімен «схизматиктер» деп атайды, оны атап жүргендер өздері үш жүз жыл бұрын ата-баба сенімінен, біздің ортақ анамыз Шіркеуден бөлініп кеткендер.
Бізді уағызымызбен іріткі себеді, осыған дейін сенімі мен тегі бір болғандардың арасына дүрбелең мен бөлінушілік әкеледі деп айыптайды. Бірақ бұл бөлінуге біз емес, түрлі себептермен біздің үнімізді тыңдамайтындар мен шындыққа ілесуді қаламайтындар кінәлі. Өйткені Құтқарушы Мәсіхтің Өзі де уағызымен жер бетіне бейбітшілік емес, қылыш әкелгенін, өйткені ұлды әкеден, қызды шешеден бөлгенін куәландырады. Бірақ мұнда адамдардың өздерінен басқа кім кінәлі?
Бізді ақшамен православиеге бұрады, өзімізге ізбасарларды сатып алады деп жала жабады. Егер бұл солай болса, ізбасарларымыз қазіргіден әлдеқайда көп болар еді деп айтуға батылымыз барады; өйткені мұндағы көпшілік үшін «алтын бұзау» — «пұт». Біздің бүкіл «сатып алуымыз» — кейде ең кедей шіркеулерді ең қажетті жабдықпен қамтамасыз етуіміз және өз дін қызметкерлеріне жәрдем беруіміз, ол көп жерде «аса құрметті әкелердің» өз рухани қойларынан алатынынан аз.
Біздің шіркеуімізді «патшаны дәріптеуші» деп атайды, оның мүшесі болған адам орыс бодауына айналады дейді, біз орыс мемлекет басшысына ант беруге мәжбүрлейміз деп ойдан шығарады және т.б. — есуастардың сөзі. Мұның бәріне себеп тек біз құдайға құлшылық кезінде жергілікті билеушілермен қатар орыс патшасының атын ең тақуа мемлекет басшысы, Православие Шіркеуінің қамқоршысы және қорғаушысы ретінде атаймыз.
Соқыр өшпенділіктерінде қарсыластарымыз тек сөзбен ренжітумен шектелмейді, олардың өздерін рухани кешкі асқа шақырған Құдай даналығының қызметшілерін іс жүзінде қорлауға дайын болған кездері де болды. Бірақ бізді ренжітушілерді Құдайдың сотына қалдырайық
