ВДНХ-дағы Body Worlds көрмесі және мұражайларда адам денесін көрсету этикасы
ВДНХ-да адам мәйіттерінің көрмесі жақын арада ашылмақ. Шын мәнінде, Body worlds жобасы дегеніміз — доктор Хаген есімімен дүниежүзін кезіп жүрген көшпелі морг. Ол өлімнен көп ұзамай ыдырауға жол бермеу және ұлпаларға серпімділік беру үшін арнайы құрамға малынған адам денелерін көрсетеді. Бұл көңіл көтеру шарасы терісі сыдырылған адам еті тірі адамдарға тән түрлі қалыптарда: спорттық қалыптарда, музыкалық аспаптарда ойнап, шахмат тақтасының басында отырған күйде тамашалауды ұсынады. Терісінен айырылған мәйіттер адам денесінің құрылысы туралы көрнекі құрал секілді көрінеді, ал екіге, төртке, жүзге бөлініп кесілген марқұмдар ішкі ағзалардың құрылысын көрсетеді. Мұнда мұражай этикасы туралы сауал ғана емес (өйткені бұл кунсткамера әдеттегі мұражай жинақтарынан тек нағыз адам денелерінен жасалған экспонаттардың көптігімен ғана ерекшеленеді), адамның тамашаға деген қарабайыр құштарлығы мен өзгенің тәніне құрметтің арақатынасы мәселесі едәуір өткір тұр. Садақшы қалпындағы мәйіттермен суретке түсудің мысыр мумияларымен немесе қола дәуірінің қаңқаларымен суретке түсуден, осы адамдардың қайтыс болған уақытын қоспағанда, еш айырмасы жоқ екені күмәнсіз. Дегенмен тағы бір айырмашылық болуы мүмкін: мәселен, кейбір адамдар өз денесін өлгеннен кейін көпшіліктің ермегі үшін / ғылымның дамуы үшін / жинақ иесінің байығаны үшін көрсетуге өздері өсиет етіп қалдырса. Әлем мұражайларындағы өзге адам қалдықтарының қайсысы да көптеген көрермен топтарының көзіне түсіп, қайтадан ешқандай салт бойынша жерленбей қалуы үшін тірі кезінде айтылған нақты ырадамен байланысты емес. Жалпы алғанда, адамдар мұражай витриналарында осындай экспонаттарды көргенде айрықша ар-ұждан азабын сезбейді. Айырмашылық ретінде көркемдік компоненттің қосылуын, яғни денелерді белгілі бір қалыптарда, бейнелерде қойып көрсетуді, қандай да бір сәндік элементтердің қатысуын және жалпы өлген адамға табиғи емес атрибутика мен ортада көрсетілуін атауға болады, иә. Бірақ онда өз қабірінен тыс, онша табиғи емес «жағдайларға» жатқызылған, отырғызылған, киімдері мен әшекейлері кейін салынған кәдімгі мұражай қаңқаларына не деуге болады? Сондықтан Хагеннің гротескілі, дерлік карнавалдық әдебі бар морг пен дүниежүзіндегі әрбір дерлік тарихи-археологиялық мұражайдың экспозициясының қайсысы жағымсызырақ екені белгісіз.
