Еуропада және Ресейде плакаттардан, эмблемалардан және храм бейнелерінен крестерді алып тастау
Париж Олимпиадасының плакаттарынан Монмартрдағы крестер жоқ болып барады, еуропалық футбол клубтарының эмблемаларынан крестер алынып жатыр, ал Испанияда Құлағандар алқабының үстіндегі ескерткіш крестті бұзуды ұсынды. Батыс Еуропада қатал антиклерикализммен қоректенетін «крестсіздендіру» толқыны өсуін тоқтатар емес.
Бірақ бұл тек батыстық үрдіс секілді көрінсе, олай емес: Ресейде де дәл сондай жағдай орын алуда. Соңғы екі жылда елдің әр өңірінде «крест жауынының» көптеген жағдайы тіркелді. Бұл эпизодтар БАҚ-та әлдеқашан белсенді талқыланған.
Биыл сәуірде Сергиев Посадта Троица-Сергиев лаврасының жанындағы дүкенде күмбездерінде крестері жоқ монастырь кешенінің суреті бар кәдесый сатылды. Бір жыл бұрын Владимирде Успен соборының жанына нашар көретіндерге арналған ғибадатхананың тактильді макеті орнатылды: мұның дәлдігі айрықша атап көрсетілгеніне қарамастан, күмбездерінде крест болмады. Жобаны Мәдениет министрлігі мен ТАСС агенттігі қолдады. Наурызда «Феникс» баспасының ЕМТ-ға арналған оқулығында православие шіркеулері крестсіз бейнеленгені белгілі болды.
Екі жыл бұрын 1000 рубльдік банкнотпен байланысты резонансты жағдай болды. Купюрада Қазан ескерткіштері бейнеленген, соның ішінде жарты айы бар Сөюмбике мұнарасы, ал шіркеулердің күмбездері крестсіз салынған. Орталық банк мұны «мәдени және конфессиялық алуан түрлілікті теңгерімді көрсету» қажеттігімен түсіндірді.
2024 жылғы 4 қарашада, Халық бірлігі күні, Улан-Удэде Василий Блаженный соборының крестсіз суреті таратылды; сол айда Котельникиде қалалық мереке плакатында Қазан Құдай Анасы иконасының шіркеуі де крестсіз пайда болды.
2025 жылы «крест жауыны» және «крестофобия» туралы пікірталас құқықтық деңгейге де көтерілді: сенушілердің сезімін қорлағаны үшін жаза қарастыратын РФ ҚК-нің 148-бабын қолдану ұсыныстары айтылуда.
«Крест жауыны» құбылысын жергілікті элиталардың «әмбебап» мұраттар үшін тарихи рәміздерден өз еркімен бас тарту әдетімен түсіндіруге болады.
Ресейліктер «әдепкіде» сенуші деген түсінік кең тараған, сондықтан мұндай жекелеген жағдайлар зейінсіздік немесе кездейсоқтық ретінде қабылданады. Алайда шын мәнінде қазіргі қоғам көпшілігінде шіркеуге жатпайды және діндар емес. Батыстан айырмашылығы, ол көбіне діни мәдени әдеттерден де ада.
Толығырақ авторлық бағанда.
