Мультимедиа Арт Мұражайы біздің көрнекті замандасымыз Эрик Булатовтың мұрасын дәріптеуді жалғастыруда, бұл жолы отыз жылдық бірлескен еңбекті қамтитын Эрик Булатов пен Олег Васильевтің «Ғажайып саяхат» көрмесін ашты…

Көрме туралы кураторлар былай деп жазады:

Кеңестік бейресми өнер өкілдері үшін балалар кітаптарына арналған иллюстрациялар тек табыс көзі ғана емес, шығармашылық еркіндік кеңістігі де болды. Балаларға арналған өнерге цензура жұмсағырақ қарады, ал суретші-концептуалистер үшін балалар кітабы бейнелеу тілінің жаңа формаларын іздейтін, өзіндік көркем әлемдерін құрастыратын эксперименттік зертханаға айналды, онда қиял мен ойын шындығы ең жоғары көрінісін тапты. Олар жасаған балалар иллюстрациясының шедеврлері бүгінге дейін балалардың қиялын дамытып, көркемдік мәдениетін қалыптастырып келеді.

1950-жылдардың соңында В. И. Суриков атындағы МГАХИ-дің кітап графикасы шеберханасының түлегі, сол кезде балалар кітаптарын иллюстрациялаумен кәсіби айналысып жүрген Илья Кабаков Эрик Булатов пен Олег Васильевті «Малыш» баспасына алып келді және Булатов еске алғандай, «иллюстратор өнерінің алғашқы сабақтарын берді». Өнердегі пікірлес Булатов пен Васильев дерлік бірден тандем болып жұмыс істей бастады және келесі отыз жыл бойы шығармашылық қызметін екі кезеңге бөлді: күз бен қыста тек балалар кітаптарын безендірумен айналысты, ал көктем мен жазда «өзі үшін» кескіндеме жасады.

Өз ұстазы, көрнекті график Владимир Фаворскийдің идеяларын әзірлеп, дамыта отырып, Булатов пен Васильев балалар кітабын безендіруге көркем объектіні құрастыру ретінде кірісті. «Бүкіл кітапты басынан аяғына дейін көру, ұйымдастыру және тұрғызу», деген Булатовтың тұжырымы олардың шығармашылық әдісін дәл сипаттайды. Олар мәтін бойына шашыраңқы орналасқан жеке суреттермен емес, тұтас жоба ретінде ойлады.

Булатов жазғандай, «кітаптағы оқиға үздіксіз дамып, бір бетті иллюстрациядан екіншісіне секірулер болмауы үшін» мәтін жайылмаларын безендіруге ерекше назар аударылды. Жеке беттердегі үлкен суреттер ғана емес, мәтінді жиектейтін миниатюралық бейнелер де маңызды болды: ертегінің қуаты дәл солардың ішінде шоғырланып, «кулисаның арғы жағындағы өмір» өтіп жатты. «Күлбадамға» жасалған иллюстрацияларда кесірткелер мен тышқандар бет жоғарысында ойын көрсетсе, ертегінің барлық басқа кейіпкерлері төменде болды; «Әже боранға» салынған суреттерде ертегі мәтінінде мүлде жоқ гномдар пайда болды.

Булатов пен Васильевтің иллюстрациялары XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың көркемдік мәдениетінің тәжірибесін жинақтады. Олардан Александр Бенуа, Константин Сомов және Евгений Лансере сияқты мирискусниктердің өрнекті виньеткаларына, кулис композицияларына сілтемелерді көру қиын емес. Балалар кітаптарына арналған суреттерде Булатов пен Васильев орыс авангардының жазықтық пен кеңістікпен жасаған тәжірибелеріне, тіпті кеңестік мультипликацияға қатты әсер еткен Уолт Дисней анимациясының стилистикасына да жүгінді.

Эрик Булатов пен Олег Васильев балалар кітабының әмбебап, бүгін де өзекті бейнелеу тілін жасады, ол Булатовтың сөзімен айтқанда, ең алдымен «ертегі туралы балалық түсінікке», яғни бастауын балалар санасынан алатын архетиптік бейнелерге негізделген. Өз иллюстрацияларында суретшілер шынайы, тарихи сенімді және қиялдағы әлем арасындағы шекараны саналы түрде жойып, оқырманға ертегі әлемдерінде саяхаттау еркіндігін береді.

Тамаша көрме, керемет суретшілер, мейірімді әрі жүрекжарды өнер, мұражай командасына рахмет!